#
Điều 1. Phê duyệt “Kế hoạch hành động quốc gia về khắc phục ô nhiễm và
quản lý chất lượng môi trường không khí giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến
năm 2045” với các nội dung chủ yếu sau:
I. MỤC TIÊU
1. Mục tiêu tổng thể giai đoạn 2026 - 2030
Kiểm soát, ngăn chặn và từng bước khắc phục, cải thiện tình trạng ô nhiễm
không khí tại các khu vực kinh tế trọng điểm, tập trung giải quyết tình trạng ô
nhiễm không khí tại Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh lân cận, tăng
cường năng lực phòng ngừa và kiểm soát chất lượng môi trường không khí trên
phạm vi toàn quốc, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng, xây dựng nền kinh tế
xanh và tăng trưởng bền vững.
2. Mục tiêu cụ thể giai đoạn 2026 - 2030
a) Chất lượng môi trường không khí trên phạm vi toàn quốc từng bước được
kiểm soát, cải thiện:
- Tại thành phố Hà Nội, nồng độ bụi PM trung bình năm vào năm 2030 đạt
2.5
dưới 40 µg/m³ (giảm 20% so với mức trung bình năm 2024) tại các điểm đo của
các trạm quan trắc chất lượng môi trường không khí quốc gia; các thông số chất
lượng môi trường không khí khác được duy trì, bảo đảm đạt quy chuẩn kỹ thuật
quốc gia về môi trường. Tỷ lệ số ngày trong năm có chỉ số chất lượng môi trường
không khí (VN_AQI) ở mức tốt và trung bình đạt tối thiểu 80%.
- Đối với các tỉnh xung quanh thành phố Hà Nội (bao gồm: Thái Nguyên,
Phú Thọ, Bắc Ninh, Hưng Yên, Hải Phòng, Ninh Bình), nồng độ bụi PM2.5
trung bình năm vào năm 2030 giảm tối thiểu 10% so với mức trung bình năm 2024.
- Đối với Thành phố Hồ Chí Minh và các đô thị khác trên toàn quốc, chỉ số
VN_AQI năm sau tốt hơn năm trước.
b) 100% các nguồn phát sinh khí thải lớn thuộc các loại hình sản xuất có nguy
cơ gây ô nhiễm môi trường không khí cao: xi măng, nhiệt điện, luyện thép, lò
hơi… trên phạm vi toàn quốc được quản lý, kiểm soát chặt chẽ và từng bước có lộ
trình giảm phát thải.
c) 100% phương tiện tham gia giao thông đường bộ (bao gồm xe ô tô, xe mô tô,
xe gắn máy) được quản lý, kiểm soát về khí thải theo lộ trình áp dụng tiêu chuẩn,
quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải của phương tiện tham gia giao thông
đường bộ.
d) Hệ thống hạ tầng giao thông đô thị được hoàn thiện đồng bộ, đáp ứng
định hướng tăng dần tỷ lệ giao thông xanh, giao thông công cộng; hệ thống
phương tiện giao thông công cộng được đầu tư, nâng cấp, chuyển đổi sang sử
dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện môi trường; các tỉnh, thành
phố thực hiện chuyển đổi, nâng cấp phương tiện giao thông công cộng theo
Quyết định số 876/QĐ-TTg ngày 22 tháng 7 năm 2022 của Thủ tướng Chính
phủ về phê duyệt Chương trình hành động về chuyển đổi năng lượng xanh, giảm
phát thải khí các-bon và khí mê-tan của ngành giao thông vận tải. Đối với Hà
Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, đến năm 2030, 100% phương tiện giao thông
công cộng sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện môi trường;
ban hành và tổ chức thực hiện chính sách khuyến khích, hỗ trợ phương tiện vận
tải hàng hóa và hành khách bằng hình thức xe công nghệ (shipper) được hỗ trợ
chuyển đổi sang sử dụng năng lượng sạch, xanh, thân thiện môi trường.
đ) Công tác vệ sinh khu vực công cộng được tăng cường, tình trạng tồn đọng
cát bụi, rác thải tại dọc các tuyến đường giao thông, khu vực công cộng được xử lý
triệt để; hệ thống cây xanh được bổ sung, hoàn thiện theo hướng đa tầng, tạo cảnh
quan đô thị và giảm phát tán bụi; tỷ lệ cây xanh, mặt nước, công viên khu vực đô
thị đảm bảo quy định và quy hoạch được phê duyệt.
e) 100% các công trường thi công xây dựng được quản lý chặt chẽ; các biện
pháp bảo vệ môi trường, che chắn, rửa xe công trường được thực hiện nghiêm túc,
bảo đảm đúng quy định; 100% chất thải phát sinh từ hoạt động xây dựng được
quản lý chặt chẽ theo quy định.
g) Chấm dứt hoạt động đốt rác và đốt phụ phẩm nông nghiệp ngoài trời không
đúng quy định; phấn đấu 100% phụ phẩm trong sản xuất trồng trọt trên đồng ruộng
(rơm, rạ…) được tái sử dụng, tái chế bằng biện pháp phù hợp; 100% các cơ sở tâm
linh, tôn giáo có giải pháp giảm bụi, khí thải từ hoạt động đốt vàng mã.
h) Phấn đấu đến năm 2030, cả nước có 1.200 công trình xây dựng xanh.
Trong đó, Hà Nội có tối thiểu 200 công trình, Thành phố Hồ Chí Minh có tối thiểu
500 công trình.
i) Đầu tư, nâng cấp, hoàn thiện hạ tầng và ứng dụng khoa học, công nghệ,
trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số vào quan trắc, giám sát, dự báo và cảnh báo về
nguồn thải và chất lượng môi trường không khí.
k) Hình thành và đưa vào hoạt động “Hệ thống Cảnh báo, dự báo, kiểm soát
ô nhiễm môi trường không khí Quốc gia” nhằm thực thi công tác phối hợp liên
ngành, chỉ đạo, điều phối, theo dõi, dự báo chất lượng môi trường không khí và
cảnh báo nguy cơ để thực thi các hành động ứng phó với tình trạng ô nhiễm
môi trường không khí nghiêm trọng.
3. Tầm nhìn đến năm 2045
Sau năm 2030, nồng độ bụi mịn PM tại Hà Nội giảm trung bình 5 µg/m³
2.5
theo mỗi kỳ kế hoạch 5 năm, mục tiêu đến năm 2045, nồng độ bụi PM đạt mức
2.5
quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng môi trường không khí xung quanh. Chất
lượng môi trường không khí tại Hà Nội và các tỉnh, thành phố trên cả nước được
duy trì ở mức tốt.
II. NHIỆM VỤ, GIẢI PHÁP
1. Hoàn thiện hệ thống chính sách pháp luật về kiểm soát, quản lý chất lượng
môi trường không khí
- Hoàn thiện Nghị định về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi
trường, trong đó, xác định rõ các đối tượng, hành vi vi phạm, mức xử phạt nghiêm
khắc trong hoạt động đốt chất thải, phụ phẩm nông nghiệp, xả khí thải vượt quy
chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường, gây ô nhiễm môi trường không khí.
- Xây dựng, hoàn thiện các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật địa phương về kiểm
soát khí thải phương tiện cơ giới (xe ô tô, xe mô tô, xe gắn máy) tham gia giao thông
theo hướng nghiêm ngặt hơn tại các thành phố lớn (trong trường hợp cần thiết).
- Rà soát các hướng dẫn kỹ thuật về hệ số phát thải và hướng dẫn kiểm kê
khí thải (đối với nguồn điểm, nguồn diện và nguồn di động) để triển khai thực hiện.
- Xây dựng lộ trình cung ứng nhiên liệu và kiểm soát chất lượng nhiên liệu phù
hợp với quy chuẩn kỹ thuật quốc gia và lộ trình áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn
kỹ thuật quốc gia về khí thải của phương tiện tham gia giao thông đường bộ.
- Xây dựng quy chế phối hợp, biện pháp quản lý chất lượng môi trường không
khí liên vùng, liên tỉnh và vận hành Hệ thống cảnh báo, dự báo, kiểm soát ô nhiễm
môi trường không khí quốc gia đặt tại Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
- Xây dựng khung chính sách, cơ chế về phí, lệ phí (phí trông giữ phương tiện,
lệ phí trước bạ...) theo hướng khuyến khích phương tiện năng lượng sạch, năng
lượng xanh, thân thiện môi trường và hạn chế phương tiện sử dụng nhiên liệu
hóa thạch.
- Hoàn thiện chính sách ưu đãi cho các đối tượng sử dụng phương tiện công
cộng (đặc biệt là học sinh, sinh viên), chính sách chuyển đổi phương tiện sử dụng
năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện môi trường; trợ giá sản phẩm tái chế
từ phụ phẩm nông nghiệp; hỗ trợ dịch vụ kinh doanh phương tiện sử dụng năng
lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện môi trường.
- Nghiên cứu, xây dựng và ban hành tiêu chí chứng nhận Nhãn Sinh thái
Việt Nam đối với các phương tiện và dịch vụ giao thông vận tải thân thiện môi trường.
- Nghiên cứu, đề xuất cơ chế, chính sách ưu đãi, hỗ trợ đối với hoạt động thu
gom, xử lý, tái chế chất thải từ vật liệu xây dựng để làm nguyên, vật liệu cho hoạt
động sản xuất khác.
2. Nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao công nghệ
- Nghiên cứu, ứng dụng, chuyển giao, đầu tư, nâng cấp công nghệ xử lý khí
thải hiện đại cho các loại hình sản xuất có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường và
phương tiện giao thông đường bộ; áp dụng kỹ thuật tốt nhất hiện có (BAT) và kinh
nghiệm quản lý môi trường tốt nhất (BEP) trong các ngành công nghiệp đặc thù;
triển khai sản xuất sạch hơn và các giải pháp công nghệ xử lý khí thải cho nguồn
tĩnh và nguồn động.
- Ứng dụng khoa học, kỹ thuật tiên tiến, hiện đại trong phân tích nguồn gốc
thành phần bụi PM và các thông số ô nhiễm khác để xác định nguyên nhân hình
2.5
thành, đề xuất giải pháp can thiệp.
- Nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao công nghệ tận thu, tái chế phụ phẩm
nông nghiệp, chất thải phát sinh từ hoạt động xây dựng, từ phương tiện giao thông
thải bỏ và phát triển công nghệ vật liệu để xây dựng công trình xanh theo hướng
sinh thái, tuần hoàn, phát thải thấp.
- Nghiên cứu đổi mới công nghệ, nâng cao hiệu quả sử dụng nhiên liệu trong
hoạt động giao thông vận tải để giảm phát thải.
- Nghiên cứu khả năng ứng dụng, tích hợp công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI),
công nghệ internet vạn vật (IoT), dữ liệu lớn (Big Data) kết hợp dữ liệu từ cảm biến
đo nhanh (LCS) và các mô hình hóa số trị để phân tích dữ liệu, dự báo ô nhiễm không
khí và cảnh báo kịp thời. Nghiên cứu, xây dựng và thí điểm ứng dụng hệ thống
Bản sao số (Digital Twin) trong quản lý chất lượng môi trường không khí.
3. Kiểm soát, giảm thiểu nguồn phát sinh khí thải từ hoạt động công nghiệp
- Thực hiện kiểm kê khí thải công nghiệp toàn diện cấp trung ương và địa
phương, tích hợp vào cơ sở dữ liệu quốc gia, xây dựng báo cáo quốc gia về kiểm
kê khí thải.
- Giám sát công tác vận hành hệ thống quan trắc tự động liên tục tại các nguồn
thải lớn (tập trung vào các ngành: nhiệt điện, than, xi măng, luyện thép, lò đốt chất
thải rắn sinh hoạt), theo dõi việc kết nối dữ liệu vào hệ thống tích hợp thông tin của
các Sở Nông nghiệp và Môi trường và Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
- Hoàn thiện hạ tầng cơ sở dữ liệu quản lý nguồn phát thải, tích hợp dữ liệu
kiểm kê và tính toán lan truyền ô nhiễm (ứng dụng mô hình hóa) để cảnh báo, dự
báo ô nhiễm không khí; cập nhật và công khai thông tin; ứng dụng công nghệ AI,
IoT, Big Data để phân tích mức độ đóng góp của từng nguồn, làm cơ sở cho các
biện pháp điều tiết, ứng phó và khắc phục ô nhiễm không khí.
- Chuyển đổi sử dụng hiệu quả các nguồn năng lượng tái tạo phục vụ sản xuất
công nghiệp; xây dựng và triển khai chương trình hỗ trợ chuyển đổi năng lượng
đối với các cơ sở công nghiệp sử dụng nhiên liệu than tại vùng đồng bằng sông
Hồng và Đông Nam Bộ.
- Rà soát, xây dựng lộ trình và tổ chức thực hiện di dời các cơ sở không đáp
ứng yêu cầu về bảo vệ môi trường của phân vùng môi trường.
4. Quản lý phát thải từ hoạt động giao thông, tăng cường hệ thống giao thông
công cộng và chuyển đổi giao thông xanh, thân thiện môi trường
- Thiết lập và triển khai thực hiện “vùng phát thải thấp” tại Hà Nội và Thành phố
Hồ Chí Minh và khuyến khích các tỉnh, thành phố khác áp dụng thực hiện.
- Xây dựng hệ thống cơ sở đủ năng lực kiểm định khí thải phương tiện giao
thông; tổ chức kiểm định và kết nối dữ liệu phục vụ kiểm kê khí thải.
- Xây dựng chính sách ưu đãi, hỗ trợ cho người dân và doanh nghiệp trong
chuyển đổi xe mô tô, xe gắn máy cũ sang phương tiện sử dụng năng lượng sạch,
năng lượng xanh, thân thiện môi trường; áp dụng chính sách ưu đãi, hỗ trợ miễn
giảm phí cho học sinh, sinh viên sử dụng giao thông công cộng; phát triển hệ
thống dịch vụ xe đạp công cộng (huy động xã hội hóa thông qua chính sách ưu
đãi, hỗ trợ).
- Hoàn thiện, nâng cấp, mở rộng hạ tầng giao thông công cộng; xây dựng lộ
trình đầu tư, chuyển đổi phương tiện giao thông công cộng sử dụng nhiên liệu hóa
thạch sang sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện môi trường;
hoàn thiện các tuyến đường sắt đô thị và xây dựng hạ tầng cung cấp năng lượng
phù hợp cho các loại xe điện, phương tiện sử dụng năng lượng sạch, năng lượng
xanh, thân thiện môi trường.
- Xây dựng phương án khuyến khích việc chuyển đổi phương tiện sang sử
dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện môi trường đối với các tuyến
vận tải hành khách bằng xe buýt liên tỉnh và các tuyến vận tải hành khách cố định.
- Nghiên cứu, thí điểm các phương tiện vận chuyển vật liệu phục vụ hoạt động
xây dựng được lắp đặt định vị và thiết bị theo dõi phát thải trong quá trình hoạt động.
- Hoàn thiện hệ thống cây xanh đa tầng dọc các tuyến đường giao thông,
nghiên cứu, chuyển giao giống cây có khả năng hấp thu bụi, khí thải; thí điểm tích
hợp hệ thống phun tưới tự động để tăng khả năng hấp thụ bụi trong hệ thống cây
xanh giao thông đô thị.
5. Quản lý hoạt động xây dựng, tăng cường vệ sinh khu vực công cộng, khu
dân cư tập trung, xây dựng cảnh quan đô thị thông minh và góp phần cải thiện chất
lượng môi trường không khí
- Đẩy mạnh nghiên cứu hành lang thông gió đô thị kết hợp quy hoạch đô thị
theo hướng cải thiện ô nhiễm không khí.
- Nghiên cứu, ứng dụng và thí điểm các giải pháp phát triển về công nghệ vật
liệu để xây dựng các công trình xanh, sinh thái, phát thải thấp đảm bảo mục tiêu
đạt 1.200 công trình xây dựng xanh theo các tiêu chuẩn quốc tế hoặc Việt Nam
trên cả nước vào năm 2030.
- Áp dụng các biện pháp kiểm soát chặt chẽ bụi tại công trường thi công và
khu vực lân cận (rào chắn quanh khu vực xây dựng; che phủ phế thải xây dựng và
vật liệu; rửa sạch những phương tiện ra vào công trình; đào ẩm; phương tiện vận
chuyển chất thải từ hoạt động xây dựng phải được che chắn…).
- Đầu tư bổ sung trang thiết bị chuyên dụng (xe hút bụi, phun rửa đường) để vệ
sinh định kỳ; nghiên cứu bổ sung hệ số lao động đặc biệt cho cán bộ vệ sinh đường
phố trong khung giờ cao điểm ô nhiễm; tăng tần suất vệ sinh đường từ tháng 10
đến tháng 4 năm sau, tập trung tại khu vực mật độ giao thông cao, công trình xây
dựng, bến xe, chợ dân sinh.
- Nghiên cứu và thí điểm triển khai hệ thống vệ sinh phương tiện giao thông
(tại chỗ, lưu động) nhằm hạn chế phát sinh bụi; thí điểm công nghệ phun sương
giảm bụi tại công trường xây dựng, khu dân cư, công viên và đường giao thông.
- Nghiên cứu và thí điểm triển khai các hoạt động, công nghệ về thu gom, xử
lý, tái chế chất thải từ vật liệu xây dựng để làm nguyên, vật liệu cho hoạt động sản
xuất khác.
- Nghiên cứu, thí điểm, chuyển giao công nghệ lọc bụi cho các tòa chung cư,
bệnh viện, trường học, trang bị thiết bị lọc không khí tích hợp với hệ thống thông gió.
- Bổ sung vật liệu che phủ (cây xanh hoặc vật liệu chuyên dụng) cho bề mặt
đất đang thi công tại công trường xây dựng, vỉa hè, khuôn viên trường học, cơ sở
hành chính, công ích và các công trình công cộng khác.
- Tiếp tục triển khai hiệu quả Đề án “Trồng một tỷ cây xanh giai đoạn 2021 - 2025”,
xây dựng chương trình trồng cây xanh cho giai đoạn 2026 - 2030; thực hiện trồng
thêm cây xanh tại các khu vực công cộng, phát triển công viên tại các đô thị, khu
vực trên toàn quốc.
6. Kiểm soát chặt chẽ các hoạt động đốt mở (đốt phụ phẩm nông nghiệp, chất
thải sinh hoạt và các hoạt động đốt tại làng nghề)
- Tăng cường sử dụng hệ thống theo dõi, giải pháp công nghệ và năng lực kỹ
thuật giám sát từ xa (viễn thám vệ tinh, viễn thám sử dụng thiết bị bay không người
lái, camera giao thông, máy bay không người lái, ứng dụng di động như iHanoi,
mạng xã hội…) để kiểm soát và xử lý nghiêm hoạt động đốt mở trên địa bàn.
- Đầu tư mạng lưới thu gom, huy động nguồn lực xã hội hóa cho đầu tư xây
dựng các cơ sở, khu liên hợp, hợp tác xã tái chế phụ phẩm nông nghiệp.
- Thí điểm các biện pháp giảm thiểu bụi, khí thải tại các cơ sở tâm linh, tôn
giáo có hoạt động đốt vàng mã; xây dựng kế hoạch, phương án tuyên truyền hạn
chế thói quen đốt vàng mã.
7. Xây dựng năng lực quan trắc, cảnh báo, dự báo nhằm kiểm soát phát thải và
vận hành Hệ thống cảnh báo, dự báo, kiểm soát ô nhiễm môi trường không khí
quốc gia
- Đầu tư và hiện đại hóa hệ thống quan trắc chất lượng môi trường tự động liên
tục và định kỳ theo Quy hoạch Bảo vệ môi trường quốc gia 2021 - 2030, đảm bảo
dữ liệu liên tục, không gián đoạn.
- Đầu tư, huy động xã hội hóa triển khai các thiết bị cảm biến giám sát, đo nhanh
chất lượng môi trường không khí. Tích hợp, chia sẻ dữ liệu phục vụ hoạt động Hệ
thống cảnh báo, dự báo, kiểm soát ô nhiễm môi trường không khí quốc gia.
- Xây dựng nền tảng kiểm kê phát thải quốc gia phục vụ kế hoạch cập nhật kết
quả kiểm kê phát thải hàng năm từ trung ương đến địa phương.
- Ứng dụng công nghệ AI, công nghệ IoT, Big Data, mô hình hóa kết hợp dữ
liệu từ quan trắc môi trường, nguồn thải... để phân tích, xác định rõ các nguyên
nhân, dự báo ô nhiễm và cảnh báo, phục vụ cho công tác quản lý nhà nước về chất
lượng môi trường không khí.
- Diễn tập và vận hành hệ thống ứng phó khẩn cấp khi môi trường không
khí ô nhiễm đặc biệt nghiêm trọng; tổ chức chiến dịch truyền thông khẩn cấp
khi VN_AQI ≥ 300 trong 03 ngày liên tiếp qua ứng dụng di động và truyền
hình địa phương.
8. Thanh tra, kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm
- Thanh tra, kiểm tra, giám sát chặt chẽ tình trạng xả thải của các nguồn thải lớn;
công khai danh sách vi phạm, áp dụng chế tài xử phạt, tạm đình chỉ thi công (nếu cần)
đối với công trình xây dựng gây phát tán bụi, xử phạt các phương tiện vận chuyển vật
liệu gây thất thoát làm rơi vãi ra môi trường trong quá trình vận chuyển.
- Tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi đốt rác thải sinh hoạt, phế
phẩm nông nghiệp, vật liệu xây dựng không đúng quy định gây ô nhiễm môi
trường, nhất là các hành vi cố ý gây ô nhiễm môi trường để xảy ra hậu quả nghiêm
trọng của các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực dịch vụ thu
gom, xử lý rác thải đến mức phải xử lý trách nhiệm hình sự.
- Xây dựng cơ chế giám sát, phân công trách nhiệm cụ thể cho từng cấp chính
quyền khi xảy ra tình trạng ô nhiễm không khí trên địa bàn; kết hợp ứng dụng công
nghệ thông tin, mạng xã hội và camera để giám sát công trường, hành vi đốt mở và
các hoạt động phát thải gây ô nhiễm không khí.
9. Tăng cường hiệu quả hoạt động hợp tác quốc tế, thông tin và truyền thông
a) Hợp tác quốc tế:
- Huy động nguồn lực giải quyết ô nhiễm không khí tại đô thị và cải thiện chất
lượng môi trường không khí toàn quốc; tham gia liên minh khu vực, toàn cầu về
kiểm soát ô nhiễm xuyên biên giới và biến đổi khí hậu; thu hút đầu tư, chuyển giao
công nghệ sạch từ các đối tác quốc tế.
- Khuyến khích đầu tư nghiên cứu, chuyển giao, đổi mới công nghệ, nâng cao
hiệu quả sử dụng nhiên liệu trong công nghiệp; xây dựng hệ số phát thải cho từng
ngành, lĩnh vực tại Việt Nam làm cơ sở cập nhật kiểm kê phát thải.
- Tăng cường nghiên cứu, trao đổi kinh nghiệm với các quốc gia và tổ chức
quốc tế về xây dựng quy định pháp luật, quản lý chất lượng môi trường không khí;
tổ chức khóa đào tạo cán bộ kỹ thuật dựa trên kinh nghiệm về cải thiện chất lượng
môi trường không khí hiệu quả của các nước trên thế giới.
- Phối hợp, đặt hàng các công trình nghiên cứu với viện nghiên cứu, trường đại
học quốc tế về kiểm kê phát thải, giám sát và xử lý khí thải hiện đại.
b) Thông tin và truyền thông:
- Xây dựng các chương trình, hoạt động truyền thông đa lĩnh vực; lắp đặt bảng
thông tin chất lượng môi trường không khí tại khu vực công cộng; thiết lập công
cụ thông tin trên điện thoại di động và bản tin chính thống của Bộ Nông nghiệp và
Môi trường.
- Công khai, minh bạch thông tin về chất lượng môi trường không khí trên các
phương tiện thông tin đại chúng; ứng dụng mạng xã hội để phát hiện vi phạm và
thông báo cho cơ quan chức năng xử lý.
- Huy động lực lượng tình nguyện từ các tổ chức chính trị - xã hội, trường đại
học, hội nhóm bảo vệ môi trường tham gia các chương trình về bảo vệ môi trường,
cải thiện chất lượng môi trường không khí; vận động cán bộ, công chức, viên chức
gương mẫu ưu tiên sử dụng phương tiện công cộng khi tham gia giao thông.
- Kết hợp, sử dụng mạng lưới VOV Giao thông, iHanoi và các hệ thống thông
tin khác để phát hiện, cung cấp thông tin về phương tiện chưa đạt chuẩn khí thải,
công trường phát tán bụi hoặc xe chở vật liệu làm rơi vãi ra môi trường.
III. CÁC NHIỆM VỤ, DỰ ÁN ƯU TIÊN THỰC HIỆN KẾ HOẠCH
Danh mục các nhiệm vụ, dự án ưu tiên thực hiện Kế hoạch hành động quốc
gia về khắc phục ô nhiễm và quản lý chất lượng môi trường không khí giai
đoạn 2026 - 2030 tại Phụ lục II kèm theo Quyết định này.
IV. TỔ CHỨC THỰC HIỆN
1. Thành lập Ban Chỉ đạo quốc gia về khắc phục ô nhiễm không khí
a) Thành lập Ban Chỉ đạo quốc gia về khắc phục ô nhiễm không khí (gọi tắt là
Ban Chỉ đạo) để giúp Thủ tướng Chính phủ nghiên cứu, chỉ đạo, phối hợp giải
quyết những công việc quan trọng, liên ngành nhằm quản lý chất lượng môi trường
không khí, trước mắt giải quyết vấn đề ô nhiễm không khí cho vùng Thủ đô.
b) Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì xây dựng hồ sơ thành lập Ban Chỉ
đạo theo quy định về thành lập, tổ chức và hoạt động của tổ chức phối hợp liên
ngành và các quy định pháp luật khác liên quan.
2. Phân công thực hiện Kế hoạch
a) Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì các nhiệm vụ được giao, phối hợp
với các bộ, ngành, địa phương tổ chức thực hiện Kế hoạch này; xây dựng và
trình cấp có thẩm quyền xem xét, ban hành Quy chế phối hợp, biện pháp quản
lý chất lượng môi trường không khí liên vùng, liên tỉnh nhằm nâng cao hiệu
quả, trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương trong công tác quản lý chất
lượng môi trường không khí; chỉ đạo, hướng dẫn các địa phương xây dựng và
thực hiện kế hoạch quản lý chất lượng môi trường không khí cấp tỉnh; xây dựng
và vận hành Hệ thống cảnh báo, dự báo, kiểm soát ô nhiễm môi trường không
khí quốc gia; xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về các nguồn thải (giao thông,
dân sinh, nông nghiệp, xây dựng, nhà máy xử lý chất thải rắn, khu công nghiệp,
làng nghề và các nguồn liên tỉnh như nhà máy nhiệt điện, xi măng…); đầu tư
xây dựng, hoàn thiện hệ thống quan trắc môi trường quốc gia theo hướng đồng
bộ, tự động, hiện đại; nghiên cứu việc ban hành chính sách về các giải pháp
kinh tế tuần hoàn đối với phụ phẩm nông nghiệp, đề xuất chính sách hỗ trợ đảm
bảo lợi ích cho người dân trong khuyến khích thu gom, vận chuyển, tái sử dụng;
phối hợp với các cơ quan liên quan tổ chức các chương trình, hoạt động truyền
thông về bảo vệ môi trường, cải thiện chất lượng môi trường không khí; tổ chức sơ
kết kết quả triển khai Kế hoạch vào cuối năm 2027 và tổng kết vào cuối năm 2030
để báo cáo Thủ tướng Chính phủ.
b) Bộ Xây dựng tổ chức triển khai thực hiện các nhiệm vụ được phân công
theo lộ trình áp dụng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải phương tiện giao
thông cơ giới đường bộ; tăng cường kiểm soát các chất gây ô nhiễm trong khí thải
từ các phương tiện giao thông; hoàn thiện chính sách quản lý, phát triển phương
tiện giao thông cơ giới sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện môi
trường trong các đô thị; đề xuất cơ chế, chính sách đột phá để thu hút đầu tư tư
nhân, hỗ trợ người dân sử dụng các phương tiên giao thông công cộng, giao thông
xanh, kiểm soát chặt chẽ công tác bảo vệ môi trường tại các công trình xây dựng,
cải tạo mặt đường, vỉa hè; thực hiện công tác quản lý nhà nước về kiểm soát ô
nhiễm môi trường không khí thuộc phạm vi chức năng, nhiệm vụ do bộ quản lý.
c) Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan và chính
quyền địa phương đảm bảo chất lượng nhiên liệu và việc sản xuất, cung ứng nhiên
liệu phải phù hợp với lộ trình áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn khí thải phương tiện
giao thông cơ giới đường bộ lưu hành ở Việt Nam. Chủ trì, phối hợp với các bộ,
ngành liên quan rà soát lộ trình áp dụng nhiên liệu sinh học sử dụng cho các
phương tiện giao thông đường bộ; tăng cường kiểm soát các nguồn phát thải lớn,
các khu vực công nghiệp tập trung, cụm công nghiệp; phát triển ngành công
nghiệp môi trường hướng tới tái chế, tái sử dụng chất thải, thúc đẩy giảm phát thải
trong các ngành công nghiệp thuộc lĩnh vực quản lý.
d) Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với các bộ liên quan hỗ trợ
nghiên cứu khoa học công nghệ về xử lý khí thải và kiểm soát chất lượng môi
trường không khí; công nghệ sạch, thân thiện môi trường; nâng cao hiệu quả sử
dụng năng lượng, nhiên liệu; đầu tư nghiên cứu khoa học cho các hoạt động về
quản lý chất lượng môi trường không khí.
đ) Bộ Y tế chủ trì các chương trình nghiên cứu cấp quốc gia về mối quan hệ và
tác động của ô nhiễm môi trường không khí đến sức khỏe cộng đồng. Định kỳ thu
thập, phân tích và công bố các số liệu về bệnh lý liên quan đến ô nhiễm môi
trường; thực hiện việc quan trắc các tác động đối với môi trường không khí từ hoạt
động của ngành y tế và tăng cường kiểm soát phát sinh khí thải từ các hoạt động
của ngành y tế; phối hợp chặt chẽ với Bộ Nông nghiệp và Môi trường để tiếp nhận,
sử dụng dữ liệu quan trắc môi trường, tích hợp với dữ liệu khám chữa bệnh để xây
dựng hệ thống cảnh báo sớm các tác động của ô nhiễm không khí đến sức khỏe;
xây dựng và tuyên truyền, phổ biến các hướng dẫn về biện pháp bảo vệ sức khỏe
trước tác động của ô nhiễm không khí, chú trọng tới những đối tượng dễ bị tổn
thương như người già, trẻ em, phụ nữ có thai, người có bệnh mãn tính, người lao
động làm việc ngoài trời.
e) Bộ Giáo dục và Đào tạo nghiên cứu việc xây dựng chương trình đào tạo
trong các bậc học có nội dung về quản lý chất lượng môi trường không khí; phối
hợp với các bộ, ngành, đơn vị liên quan và giao các trường đại học, trung tâm, viện
nghiên cứu trực thuộc để triển khai các đề tài nghiên cứu nhằm xây dựng cơ sở
khoa học, hỗ trợ xây dựng cơ chế chính sách và triển khai hiệu quả các hành động
kiểm soát ô nhiễm không khí.
g) Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan nghiên cứu, xây
dựng và trình cấp có thẩm quyền ban hành các chính sách về thuế, phí, chính sách
hỗ trợ để khuyến khích phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, hỗ trợ tài chính
để người dân chuyển đổi sang phương tiện xanh và sử dụng giao thông công cộng;
tổng hợp, đề xuất, trình cấp có thẩm quyền bố trí nguồn ngân sách trung ương thực
hiện Kế hoạch này thuộc nhiệm vụ chi trung ương theo quy định của pháp luật về
ngân sách nhà nước, đầu tư công và khả năng cân đối ngân sách nhà nước.
h) Bộ Công an chỉ đạo lực lượng công an các cấp, đặc biệt là công an cấp xã,
tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi đốt rác thải sinh hoạt, phế phẩm
nông nghiệp, vật liệu xây dựng không đúng quy định gây ô nhiễm môi trường, nhất
là các hành vi cố ý gây ô nhiễm môi trường để xảy ra hậu quả nghiêm trọng của
các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực dịch vụ thu gom, xử
lý rác thải đến mức phải xử lý trách nhiệm hình sự.
i) Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì, phối hợp với Bộ Nông nghiệp và
Môi trường tăng cường phổ biến thông tin trên các phương tiện thông tin đại chúng
về chất lượng môi trường không khí, những tác động xấu đến sức khỏe tại các đô
thị có chất lượng môi trường không khí bị ô nhiễm; xây dựng hướng dẫn thực hiện
các giải pháp nhằm hạn chế việc đốt vàng mã tại các cơ sở tâm linh, tôn giáo.
k) Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chủ trì, hướng dẫn các tổ chức tín dụng rà soát,
thẩm định, cấp tín dụng xanh cho các dự án, nhiệm vụ tại Phụ lục II của Kế hoạch này,
đảm bảo theo Quyết định số 21/2025/QĐ-TTg ngày 04 tháng 7 năm 2025 của
Thủ tướng Chính phủ về quy định tiêu chí môi trường và việc xác nhận dự án đầu tư
thuộc danh mục phân loại xanh và các quy định khác liên quan; phối hợp với các bộ,
ngành, địa phương hỗ trợ các tổ chức tín dụng tiếp cận nguồn vốn ODA và vốn vay
ưu đãi quốc tế (nếu có) để tài trợ cho các dự án thuộc Kế hoạch hành động này.
l) Đài Truyền hình Việt Nam, Đài Tiếng nói Việt Nam, Thông tấn xã Việt Nam
chủ trì, phối hợp chặt chẽ với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Y tế xây dựng
các chuyên mục, bản tin định kỳ, sinh động, dễ hiểu về chất lượng môi trường và
tác động sức khỏe, tương tự như các bản tin dự báo thời tiết, phát sóng vào các
khung giờ có nhiều người theo dõi; đẩy mạnh công tác truyền thông chính sách,
phổ biến các kinh nghiệm tốt, mô hình hay trong nước và quốc tế về bảo vệ môi
trường, cải thiện chất lượng môi trường không khí, tạo sự đồng thuận và thay đổi
hành vi trong toàn xã hội.
m) Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách
nhiệm toàn diện trước Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về các nhiệm vụ được
giao, báo cáo tình hình và kết quả thực hiện trên địa bàn; lồng ghép các mục tiêu,
nhiệm vụ về quản lý chất lượng môi trường không khí vào các kế hoạch, chiến
lược phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, cụ thể:
- Rà soát cập nhật, hoàn thiện, ban hành và tổ chức thực hiện Kế hoạch quản lý
chất lượng môi trường không khí cấp tỉnh giai đoạn 2026 - 2030 theo quy định.
Chủ động bố trí ngân sách địa phương, huy động tối đa các nguồn lực xã hội hóa
và nguồn lực hợp pháp khác để triển khai các nhiệm vụ, dự án ưu tiên.
- Tổ chức thực hiện kiểm kê khí thải công nghiệp, giao thông và các nguồn
diện khác trên địa bàn, tích hợp vào cơ sở dữ liệu quốc gia. Tăng cường kiểm soát
chặt chẽ các nguồn phát thải lớn (công nghiệp, nhiệt điện, xi măng...) và các công
trường thi công xây dựng trên địa bàn, yêu cầu 100% phải có biện pháp che chắn,
kiểm soát bụi, rửa xe ra vào công trình.
- Tập trung đầu tư, kết nối các trạm quan trắc không khí tự động, liên tục theo
Quy hoạch tổng thể quan trắc môi trường quốc gia giai đoạn 2021 - 2030, tầm
nhìn đến năm 2050 được phê duyệt tại Quyết định số 224/QĐ-TTg ngày 07
tháng 3 năm 2024 của Thủ tướng Chính phủ; đảm bảo 100% dữ liệu quan trắc
được kết nối, truyền về Bộ Nông nghiệp và Môi trường theo quy định.
- Thực hiện ngay các biện pháp quản lý chất thải, khí thải phát sinh từ các hoạt
động xây dựng, giao thông, công nghiệp; phát triển không gian xanh trong quy
hoạch, xây dựng đô thị. Tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi đốt rác
thải sinh hoạt, phế phẩm nông nghiệp không đúng quy định. Xây dựng và triển
khai lộ trình, giải pháp công nghệ (như thu gom, tái chế phụ phẩm) để chấm dứt
tình trạng đốt rơm rạ, phụ phẩm nông nghiệp ngoài trời. Triển khai hướng dẫn kỹ
thuật để người dân, doanh nghiệp, hợp tác xã thực hiện giải pháp kỹ thuật, công
nghệ trong thu gom, tái chế phụ phẩm trong hoạt động nông nghiệp, nâng cao nhận
thức về tác hại của các hoạt động xử lý theo cách cũ, lạc hậu như đốt mở rơm rạ...
Tiếp tục triển khai hiệu quả chương trình trồng cây xanh, phát triển công viên,
mặt nước. Khuyến khích người dân và các tổ chức, đơn vị trên địa bàn chuyển đổi
phương tiện sang sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện môi trường.
- Phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành và các địa phương lân cận, đặc biệt là
thành phố Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, trong việc thực hiện các giải pháp
kiểm soát ô nhiễm không khí mang tính liên vùng, liên tỉnh.
- Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội và Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh
cần tập trung một số nhiệm vụ quan trọng như sau:
+ Hoàn thành việc rà soát quy hoạch lại các khu công nghiệp, cụm công
nghiệp, làng nghề; xây dựng lộ trình và tổ chức thực hiện di dời các cơ sở sản xuất
công nghiệp không đáp ứng yêu cầu về bảo vệ môi trường của phân vùng môi
trường trước năm 2030.
+ Nghiên cứu, ban hành các quy định, tiêu chuẩn môi trường địa phương ở
mức nghiêm ngặt hơn quy chuẩn quốc gia (nếu cần thiết) để bảo vệ sức khỏe người
dân, đặc biệt tại các khu vực ô nhiễm nặng hoặc có mật độ dân cư cao.
+ Đầu tư xây dựng, hoàn thiện hệ thống quan trắc môi trường (cấp địa phương)
theo hướng thống nhất, tự động, hiện đại, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, đồng bộ, kết
nối được với hệ thống quan trắc môi trường quốc gia do Bộ Nông nghiệp và Môi
trường chủ trì, hoàn thành trong năm 2026.
+ Chủ trì, phối hợp với bộ, ngành liên quan khẩn trương xây dựng và tổ chức
triển khai thí điểm các “Vùng phát thải thấp” (LEZ); đảm bảo mục tiêu 100%
phương tiện giao thông công cộng (xe buýt) sử dụng năng lượng sạch, năng lượng
xanh vào năm 2030; có chính sách cụ thể để hỗ trợ 100% phương tiện giao thông
công cộng sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện môi trường,
100% phương tiện vận tải hàng hóa và hành khách bằng hình thức xe công nghệ
(shipper) được hỗ trợ chuyển đổi sang sử dụng năng lượng sạch, xanh, thân thiện
môi trường.
+ Tăng cường giám sát chặt chẽ, yêu cầu 100% các công trường thi công xây
dựng phải có biện pháp kiểm soát bụi nghiêm ngặt (che chắn, rửa xe, phun sương
giảm bụi...); đảm bảo mục tiêu về công trình xanh: Hà Nội có tối thiểu 200 công trình,
Thành phố Hồ Chí Minh có tối thiểu 500 công trình xây dựng xanh vào năm 2030.
+ Đầu tư, lắp đặt các bảng thông tin điện tử công cộng tại các khu vực tập
trung đông dân cư để cảnh báo, cung cấp thông tin kịp thời về chất lượng môi
trường không khí cho người dân.
n) Đề nghị Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức
chính trị - xã hội thành viên chủ trì, phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường,
các cơ quan liên quan và chính quyền địa phương, phát huy vai trò, tăng cường vai
trò giám sát, vận động đoàn viên, hội viên và các tầng lớp Nhân dân tích cực tham
gia các hoạt động bảo vệ môi trường không khí; thay đổi hành vi (như không đốt
rác, phụ phẩm nông nghiệp), ưu tiên sử dụng giao thông công cộng, phương tiện
xanh; xây dựng và nhân rộng các mô hình, điển hình tiên tiến trong cộng đồng.
o) Các cơ sở sản xuất tuân thủ nghiêm các quy định của pháp luật về bảo vệ
môi trường, kiểm soát khí thải từ hoạt động sản xuất; chủ động thực hiện nâng cao
năng lực, cải tiến đổi mới quy trình, trang thiết bị sản xuất, thiết bị xử lý khí thải
đảm bảo không gây ô nhiễm và từng bước giảm dần lượng phát thải; thực hiện
thường xuyên việc quan trắc, giám sát khí thải.
p) Phân công cụ thể kèm theo tiến độ triển khai thực hiện Kế hoạch hành động
tại Phụ lục I và Phụ lục II kèm theo Quyết định này. Hàng năm, trước ngày 25
tháng 12, các cơ quan, đơn vị chủ trì thực hiện các nhiệm vụ được giao gửi Bộ
Nông nghiệp và Môi trường báo cáo tình hình, tiến độ triển khai các nhiệm vụ để
tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ.
V. NGUỒN LỰC THỰC HIỆN
1. Nguồn lực thực hiện Kế hoạch bao gồm: (i) Nguồn ngân sách nhà nước
(đầu tư, xây dựng cơ bản, chi thường xuyên…) gồm ngân sách trung ương,
ngân sách địa phương theo phân cấp quản lý ngân sách nhà nước; (ii) Nguồn hỗ trợ
quốc tế, bao gồm vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA), vốn hỗ trợ và vay ưu
đãi; (iii) Nguồn vốn vay thương mại và đầu tư tư nhân gồm tín dụng xanh, trái
phiếu xanh; vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI); vốn vay thương mại và đầu tư
tư nhân khác; (iv) Nguồn vốn cộng đồng và xã hội khác: vốn huy động công - tư
cho các dự án đầu tư, các quỹ trong nước và các nguồn vốn cộng đồng và xã hội
hợp pháp khác. Dự kiến nguồn và dự trù kinh phí thực hiện các nhiệm vụ, dự án ưu
tiên theo Phụ lục II kèm theo.
2. Trên cơ sở nhiệm vụ được giao, các cơ quan, tổ chức được phân công có
trách nhiệm lập dự toán chi tiết theo các quy định hiện hành, trình phê duyệt để
triển khai thực hiện. Bộ Tài chính có trách nhiệm phân bổ kinh phí thực hiện các
nhiệm vụ do Thủ tướng Chính phủ giao cho các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan
trực thuộc Chính phủ; Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trình Hội đồng nhân dân phê
duyệt để thực hiện các nội dung thuộc trách nhiệm của địa phương.