#
Điều 1. Phê duyệt Quy hoạch tổng thể quan trắc môi trường quốc gia giai
đoạn 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 (sau đây gọi tắt là Quy hoạch) với
những nội dung chủ yếu sau đây:
I. QUAN ĐIỂM
1. Mạng lưới quan trắc môi trường quốc gia được quy hoạch phải đáp ứng quy
định của Luật Bảo vệ môi trường, phù hợp với hệ thống quy hoạch quốc gia và
thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội của đất nước; đảm bảo thực hiện quan trắc môi
trường nền và môi trường tác động các khu vực có tính chất liên vùng, liên tỉnh,
xuyên biên giới, góp phần đánh giá được sức chịu tải của môi trường, ưu tiên nâng
cao năng lực cảnh báo, dự báo môi trường quốc gia.
2. Mạng lưới quan trắc môi trường quốc gia được quy hoạch trên cơ sở kế thừa
nội dung quan trắc môi trường trong quy hoạch mạng lưới quan trắc tài nguyên và
môi trường quốc gia giai đoạn 2016 - 2025, tầm nhìn đến năm 2030, có sự lồng
ghép giữa các lĩnh vực, đồng thời tận dụng cơ sở vật chất kỹ thuật và đội ngũ quan
trắc viên hiện có.
3. Mạng lưới quan trắc môi trường quốc gia được quy hoạch phải khắc phục
được những bất cập trong các quy hoạch trước đây, tăng cường hơn nữa các công
cụ, thiết bị quan trắc tiên tiến, hiện đại, tăng cường chuyển đổi số và tập trung
nguồn lực cho hoạt động xử lý, đánh giá dữ liệu quan trắc chất lượng môi trường.
4. Mạng lưới quan trắc môi trường quốc gia được quy hoạch là một hệ thống
mở, thường xuyên được điều chỉnh, bổ sung nhằm đáp ứng yêu cầu về dữ liệu
quan trắc phục vụ cho công tác đánh giá chất lượng môi trường tại các khu vực có
tính chất liên vùng, liên tỉnh, xuyên biên giới.
5. Tăng cường nguồn lực cho hệ thống quy hoạch quan trắc môi trường quốc
gia đáp ứng yêu cầu thực tiễn đảm bảo phục vụ hiệu quả cho công tác quản lý nhà
nước về môi trường. Việc đầu tư xây dựng mới cho hệ thống quan trắc phải tập
trung, có trọng tâm, trọng điểm, phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội trong từng
giai đoạn và từng bước hướng tới mục tiêu tăng cường xã hội hóa đối với hoạt
động quan trắc môi trường.
32 CÔNG BÁO/Số 425 + 426/Ngày 23-3-2024
II. MỤC TIÊU
1. Mục tiêu tổng quát:
Xây dựng hệ thống quan trắc môi trường quốc gia đồng bộ, tiên tiến hiện đại,
giám sát được các khu vực trọng yếu có tính chất liên vùng, liên tỉnh, xuyên biên
giới, khu vực tập trung nhiều nguồn thải và thực hiện quan trắc đa dạng sinh học
tại các khu bảo tồn thiên nhiên, hành lang đa dạng sinh học, khu vực đa dạng sinh
học cao; tăng cường tính liên kết với các hệ thống quan trắc môi trường cấp tỉnh;
bảo đảm theo dõi diễn biến chất lượng môi trường; đáp ứng yêu cầu về cung cấp,
công bố, công khai thông tin, dữ liệu quan trắc môi trường và nâng cao năng lực
cho công tác cảnh báo, dự báo môi trường.
2. Mục tiêu cụ thể:
a) Giai đoạn 2021 - 2030:
- Đối với mạng lưới quan trắc chất lượng không khí:
+ Duy trì 19 trạm quan trắc chất lượng không khí tự động, liên tục đã được
vận hành; hoàn thành đầu tư, lắp đặt 18 trạm quan trắc chất lượng không khí tự
động, liên tục đang được triển khai tại các vị trí quan trắc được kế thừa từ quy
hoạch trước;
+ Tiếp tục đầu tư, bổ sung mới để hoàn thiện 31 trạm quan trắc môi trường
không khí tự động liên tục trên cả nước, trong đó bao gồm 06 trạm quan trắc tự
động, liên tục chất lượng không khí nền tại 06 vùng kinh tế - xã hội;
+ Thiết lập, hoàn thiện mạng lưới các điểm quan trắc chất lượng môi trường
không khí định kỳ trên cả nước, trong đó tập trung vào các vùng phát triển kinh tế
xã hội quan trọng, các khu vực tập trung nhiều nguồn thải, đảm bảo việc đánh giá
tác động tới môi trường không khí tại các khu vực phát triển công nghiệp và đông
dân cư;
+ Bước đầu thiết lập mạng lưới quan trắc thủy ngân tự động trong không khí.
- Đối với mạng lưới quan trắc chất lượng nước mặt:
+ Thiết lập, hoàn thiện mạng lưới quan trắc tự động, liên tục chất lượng môi
trường nước sông, hồ liên tỉnh tại các vị trí đầu nguồn, xuyên biên giới và các vị trí
giáp ranh giữa các tỉnh;
+ Xây dựng các mạng lưới quan trắc chất lượng nước mặt định kỳ tại dòng
chính của các sông, hồ liên tỉnh có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã
hội, bảo vệ môi trường.
- Đối với quan trắc chất lượng nước cửa sông và nước biển:
+ Duy trì, mở rộng quan trắc tại các điểm cửa sông, ven biển theo quy hoạch
trước đây;
+ Thiết lập mạng lưới quan trắc chất lượng nước biển tại các vùng biển thuộc
chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán của Việt Nam theo quy định của
pháp luật Việt Nam.
- Đối với quan trắc chất lượng đất: xây dựng các chương trình quan trắc có
tính mở, phù hợp với mục tiêu bảo vệ môi trường đất theo quy định của Luật Bảo
vệ môi trường.
- Đối với mạng lưới quan trắc nước dưới đất: thực hiện quan trắc tại các khu
vực đông dân cư, khu vực có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội,
bảo vệ môi trường.
- Đối với mạng lưới quan trắc mưa axit: thiết lập mạng lưới quan trắc trên cơ
sở kế thừa, sử dụng cơ sở vật chất từ các trạm quan trắc hiện có và các trạm đang
được đầu tư.
- Đối với mạng lưới quan trắc đa dạng sinh học: ưu tiên triển khai quan trắc tại
các khu bảo tồn thiên nhiên có danh hiệu quốc tế, hướng tới tổ chức triển khai
đồng bộ tại các khu bảo tồn thiên nhiên trên phạm vi toàn quốc theo lộ trình và các
chỉ thị quan trắc đa dạng sinh học.
- Đầu tư, nâng cấp, hiện đại hóa các phòng thí nghiệm, các trạm quan trắc chất
lượng môi trường hiện có; hoàn thành đầu tư, xây dựng phòng thí nghiệm thuộc
Trạm quan trắc môi trường vùng Đông Nam Bộ.
- Thiết kế, xây dựng hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về quan trắc môi trường
quốc gia, tích hợp toàn bộ hệ thống dữ liệu quan trắc chất lượng môi trường trong
một hệ thống chung trên cả nước, thực hiện chia sẻ dữ liệu và công bố thông tin
chất lượng môi trường của toàn bộ các điểm quan trắc chất lượng môi trường do
trung ương và địa phương quản lý; xây dựng cơ chế điều phối, chia sẻ thông tin
34 CÔNG BÁO/Số 425 + 426/Ngày 23-3-2024
quan trắc môi trường giữa các mạng lưới/chương trình quan trắc; tập trung hiện đại
hóa và tăng cường năng lực cho các trung tâm xử lý dữ liệu quan trắc môi trường,
triển khai một số mô hình chuyển đổi số bảo đảm thông tin đồng bộ, có hệ thống
và độ tin cậy cao. Bước đầu xây dựng và phát triển công tác cảnh báo và tiến tới
dự báo chất lượng môi trường tại một số thành phố lớn.
b) Tầm nhìn đến năm 2050:
- Tăng cường đầu tư, mở rộng các trạm quan trắc chất lượng không khí và chất
lượng nước tự động, liên tục, áp dụng các công nghệ quan trắc mới hướng tới thay
thế dần các điểm quan trắc chất lượng không khí, nước mặt định kỳ bằng các trạm
quan trắc chất lượng không khí, chất lượng nước tự động, liên tục.
- Tổ chức thực hiện quan trắc đa dạng sinh học tại các hành lang đa dạng sinh
học và khu vực đa dạng sinh học cao đã được thành lập.
- Nghiên cứu, ứng dụng các công nghệ hiện đại, các mô hình xử lý thông tin có
sử dụng trí tuệ nhân tạo, triển khai toàn diện mô hình chuyển đổi số trong việc
quản lý, phân tích dữ liệu quan trắc môi trường phục vụ cho hoạt động dự báo chất
lượng môi trường.
- Tăng cường công tác xã hội hóa đối với việc triển khai thực hiện quy hoạch,
xây dựng cơ chế ưu tiên, khuyến khích các tổ chức, cá nhân đầu tư các trạm quan
trắc chất lượng môi trường tự động, liên tục và tham gia các chương trình quan
trắc môi trường định kỳ nhằm tận dụng các nguồn lực, cơ sở vật chất của các đơn
vị bên ngoài nhà nước.
III. PHẠM VI CỦA QUY HOẠCH
1. Quy hoạch mạng lưới quan trắc môi trường quốc gia giai đoạn 2021 - 2030,
tầm nhìn đến năm 2050 được giới hạn trên toàn bộ lãnh thổ đất liền, các đảo, quần
đảo, lòng đất, vùng biển, vùng trời của Việt Nam.
2. Quy hoạch này không bao gồm các trạm quan trắc mang tính đặc thù, phục
vụ riêng theo nhu cầu của các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp.
IV. CÁC THÀNH PHẦN CƠ BẢN CỦA MẠNG LƯỚI QUAN TRẮC
1. Mạng lưới quan trắc chất lượng không khí:
a) Vị trí các điểm quan trắc chất lượng không khí xung quanh
- Tiếp tục duy trì và mở rộng mạng lưới quan trắc chất lượng không khí xung
quanh tại 216 điểm quan trắc chất lượng không khí trên cơ sở tiếp tục duy trì quan
trắc theo 106 điểm đã có trong quy hoạch kỳ trước đây và mở rộng mới thêm 110 điểm
quan trắc chất lượng không khí. Trong số 216 điểm được quy hoạch sẽ bao gồm
103 điểm quan trắc đang được thực hiện, 98 điểm quan trắc quy hoạch thực hiện
trong giai đoạn 2021 - 2030 và 15 trạm quan trắc chất lượng không khí tự động,
liên tục được tiếp tục xây dựng mới sau năm 2030.
- Về hình thức quan trắc:
+ Đối với trạm quan trắc chất lượng không khí tự động, liên tục: mở rộng và
xây dựng 68 trạm quan trắc chất lượng không khí tự động, liên tục với 06 trạm
quan trắc chất lượng môi trường không khí nền và 62 trạm quan trắc chất lượng
không khí tác động.
. Các trạm quan trắc chất lượng không khí nền đại diện cho 06 vùng phát triển
kinh tế - xã hội đặt tại 06 địa phương bao gồm: Lai Châu, Hải Phòng, Quảng Nam,
Đắk Nông, Đồng Nai và Đồng Tháp;
. Sử dụng 18 trạm/điểm quan trắc chất lượng không khí cho mục đích quan
trắc tác động xuyên biên giới;
. Tiếp tục duy trì 10 trạm quan trắc chất lượng không khí tự động, liên tục
được lồng ghép tại các trạm quan trắc khí tượng bề mặt trong mạng lưới trạm lưới
quan trắc khí tượng thủy văn.
+ Đối với điểm quan trắc chất lượng không khí định kỳ: thực hiện quan trắc tác
động tại 148 điểm quan trắc tập trung vào các tỉnh/thành phố thuộc các khu vực và
thành phố có ý nghĩa quan trọng về chính trị - xã hội.
+ Căn cứ mục tiêu nghiên cứu, đánh giá phục vụ cho công tác quản lý nhà
nước để thiết kế các trạm quan trắc chất lượng không khí chuyên đề theo quy định
gồm có: trạm ven đường (giao thông), trạm công nghiệp, trạm dân cư.
b) Tần suất quan trắc chất lượng không khí
Đối với hoạt động quan trắc định kỳ, từng bước tăng cường tần suất quan trắc
tại các điểm quan trắc, cụ thể như sau:
36 CÔNG BÁO/Số 425 + 426/Ngày 23-3-2024
- Giai đoạn 2021 - 2025: tối thiểu 08 đợt/năm.
- Giai đoạn 2026 - 2030: tối thiểu 12 đợt/năm.
c) Thông số quan trắc chất lượng không khí
- Đối với các trạm quan trắc chất lượng không khí tự động, liên tục: tối thiểu
bao gồm các thông số SO , NO , CO, O , bụi PM , bụi PM .
2 2 3 10 2,5
- Đối với điểm quan trắc chất lượng không khí định kỳ: tối thiểu bao gồm các
thông số: SO , NO , CO, bụi TSP. Đối với 05 thành phố trực thuộc Trung ương thì
2 2
các thông số quan trắc tối thiểu bổ sung thêm thông số bụi PM .
2,5
d) Lồng ghép các điểm quan trắc tiếng ồn trong 216 điểm quan trắc thuộc
mạng lưới quan trắc chất lượng không khí xung quanh: căn cứ mạng lưới vị trí các
điểm quan trắc chất lượng không khí xung quanh để lựa chọn các vị trí phù hợp
quan trắc bổ sung đối với tiếng ồn.
Chi tiết về quy hoạch quan trắc mạng lưới chất lượng không khí tại Phụ lục I
kèm theo Quyết định này.
2. Mạng lưới quan trắc chất lượng nước mặt:
a) Vị trí các điểm quan trắc chất lượng nước mặt
- Tiếp tục duy trì và mở rộng mạng lưới quan trắc chất lượng nước mặt tại 499
điểm quan trắc chất lượng nước mặt trên cơ sở tiếp tục duy trì quan trắc theo 368
điểm đã có trong quy hoạch kỳ trước đây và mở rộng mới thêm 131 điểm quan trắc
chất lượng nước mặt. Trong số 499 điểm quan trắc chất lượng nước mặt được quy
hoạch bao gồm 260 điểm quan trắc đang được thực hiện, 216 điểm quan trắc quy
hoạch thực hiện trong giai đoạn 2021 - 2030 và 23 trạm quan trắc chất lượng nước
mặt tự động, liên tục được tiếp tục xây dựng mới sau năm 2030.
- Về hình thức quan trắc:
+ Đối với trạm quan trắc chất lượng nước mặt tự động, liên tục: mở rộng và
xây dựng 59 trạm quan trắc chất lượng nước mặt tự động, liên tục với 06 trạm
quan trắc nền và 53 trạm quan trắc tác động, liên tục, sử dụng 04 trạm quan trắc
chất lượng nước mặt tự động, liên tục cho mục đích quan trắc tác động xuyên
biên giới;
+ Đối với điểm quan trắc chất lượng nước mặt định kỳ: thực hiện quan trắc
tác động tại 440 điểm quan trắc tại dòng chính của các dòng sông lớn, sông liên
tỉnh, xuyên biên giới và có ý nghĩa chính trị - xã hội quan trọng gồm có: sông
Cầu; sông Nhuệ - Đáy; sông Hương; lưu vực hệ thống sông Hồng - Thái Bình
gồm dòng chính 2 sông: Hồng, Thái Bình; sông Mã - sông Chu; sông Cả - sông La;
sông Vu Gia - Thu Bồn; sông Ba; lưu vực hệ thống sông Đồng Nai gồm các sông:
sông Sài Gòn, sông Bé, sông La Ngà, sông Vàm Cỏ Đông, sông Vàm Cỏ Tây;
sông chính thuộc hệ thống sông Mekong gồm có: Sông Sê San, sông Srepok, sông
Tiền và sông Hậu;
+ Tiếp tục duy trì quy hoạch 01 trạm quan trắc chất lượng nước tự động, liên
tục trên lưu vực sông Kỳ Cùng - Bằng Giang để đánh giá chất lượng nước tại khu
vực từ nước ngoài đổ vào Việt Nam;
+ Tiếp tục duy trì 22 điểm quan trắc được lồng ghép tại các trạm quan trắc
thủy văn.
b) Tần suất quan trắc chất lượng nước mặt
Đối với hoạt động quan trắc định kỳ, từng bước tăng cường tần suất quan trắc
tại các điểm quan trắc, cụ thể như sau:
- Giai đoạn 2023 - 2025: tối thiểu 10 đợt/năm.
- Giai đoạn 2026 - 2030: tối thiểu 12 đợt/năm.
Căn cứ vào nguồn lực của các chương trình quan trắc, khuyến khích tăng tần
suất quan trắc định kỳ tại các điểm quan trắc chất lượng nước mặt trong quy hoạch
để tăng dày chuỗi số liệu quan trắc.
c) Thông số quan trắc chất lượng nước mặt
- Đối với các trạm quan trắc chất lượng nước mặt tự động, liên tục: tối thiểu
bao gồm các thông số pH, COD (hoặc TOC), TSS, DO. Khuyến khích mở rộng
quan trắc đối với thông số Tổng Phosphor (TP) và tổng Nitơ (TN).
- Đối với điểm quan trắc chất lượng nước mặt định kỳ: tối thiểu bao gồm các
thông số: pH, COD (hoặc TOC), BOD , TSS, DO, NH +, Tổng phosphor (TP),
5 4
tổng Nitơ (TN), Tổng Coliform, Coliform chịu nhiệt. Đối với quan trắc nước tại
các vị trí hồ thì bổ sung thêm thông số Chlorophyll a.
38 CÔNG BÁO/Số 425 + 426/Ngày 23-3-2024
d) Lồng ghép các điểm quan trắc trầm tích nước mặt trong 499 điểm quan trắc
thuộc mạng lưới quan trắc chất lượng nước mặt: căn cứ mạng lưới vị trí các điểm
quan trắc chất lượng nước mặt để lựa chọn các vị trí, thông số phù hợp để quan
trắc trầm tích nước mặt với tần suất tối thiểu 02 đợt/năm.
Chi tiết về quy hoạch quan trắc mạng lưới chất lượng nước mặt tại Phụ lục II
kèm theo Quyết định này.
3. Mạng lưới quan trắc chất lượng nước cửa sông:
a) Vị trí các điểm quan trắc chất lượng nước cửa sông
Tiếp tục duy trì và mở rộng mạng lưới quan trắc chất lượng nước cửa sông
tại 76 điểm quan trắc trên cơ sở tiếp tục duy trì quan trắc theo 32 điểm đã có trong
quy hoạch kỳ trước đây và mở rộng mới thêm 44 điểm quan trắc tại các cửa sông
trước khi đổ ra biển.
Hình thức quan trắc: quan trắc định kỳ.
b) Tần suất quan trắc
- Giai đoạn 2021 - 2025: tối thiểu 08 đợt/năm.
- Giai đoạn 2026 - 2030: tối thiểu 12 đợt/năm.
c) Thông số quan trắc: tối thiểu bao gồm các thông số pH, TOC, TSS, DO, NH +,
Tổng phosphor (TP), Tổng Nitơ (TN), Tổng Coliform.
Chi tiết về quy hoạch quan trắc mạng lưới chất lượng cửa sông tại Phụ lục III
kèm theo Quyết định này.
4. Mạng lưới quan trắc chất lượng nước biển ven bờ:
a) Vị trí các điểm quan trắc chất lượng nước biển ven bờ
- Tiếp tục duy trì và mở rộng mạng lưới quan trắc chất lượng nước biển ven bờ
tại 70 điểm quan trắc trên cơ sở tiếp tục duy trì quan trắc theo 43 điểm hiện có và
mở rộng mới thêm 27 điểm quan trắc được quy hoạch thực hiện cho giai đoạn
năm 2021 - 2030.
- Về hình thức quan trắc:
+ Đối với trạm quan trắc chất lượng nước biển tự động, liên tục: bổ sung vào
quy hoạch 06 trạm quan trắc chất lượng nước biển ven bờ tự động, liên tục đang
vận hành tại các khu vực biển Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị và Thừa Thiên Huế;
+ Đối với điểm quan trắc chất lượng nước mặt định kỳ: thực hiện quan trắc tác
động tại 64 điểm ven bờ thuộc địa bàn các tỉnh ven biển;
+ Tiếp tục duy trì lồng ghép quan trắc nước biển ven bờ với 06 trạm quan trắc
hải văn hiện có.
b) Tần suất quan trắc
Đối với hoạt động quan trắc định kỳ, từng bước tăng cường tần suất quan trắc
tại các điểm quan trắc, cụ thể như sau:
- Giai đoạn 2021 - 2025: tối thiểu 06 đợt/năm.
- Giai đoạn 2026 - 2030: tối thiểu 08 đợt/năm.
c) Thông số quan trắc: tối thiểu bao gồm các thông số pH, DO, TSS, NH +, PO 3-,
4 4
dầu mỡ khoáng.
d) Lồng ghép các điểm quan trắc trầm tích biển trong 70 điểm quan trắc thuộc
mạng lưới quan trắc chất lượng nước biển ven bờ: căn cứ mạng lưới vị trí các điểm
quan trắc chất lượng nước biển để lựa chọn các vị trí, thông số phù hợp để quan
trắc trầm tích biển với tần suất tối thiểu 02 đợt/năm.
Chi tiết về quy hoạch quan trắc mạng lưới chất lượng nước biển ven bờ tại Phụ
lục IV kèm theo Quyết định này.
5. Mạng lưới quan trắc chất lượng nước biển tại các vùng biển gần bờ và xa bờ
a) Khu vực biển cần quan trắc: thực hiện quan trắc nước biển tại 39 khu vực
ưu tiên quan tâm gồm có:
- Khu vực biển miền Bắc (vịnh Bắc Bộ): vùng biển xa bờ gần đảo Bạch Long Vỹ.
- Khu vực biển miền Trung: Vùng biển Tây Hoàng Sa.
- Khu vực biển quần đảo Trường Sa gồm 20 đảo nhỏ.
- Khu vực biển thuộc thềm lục địa phía Nam gồm 14 giàn khoan.
- Khu vực biển Tây Nam Bộ: gồm 01 giàn khoan, đảo Thổ Chu và đảo Phú Quốc.
b) Tần suất quan trắc
Giai đoạn 2021 - 2030: tối thiểu 02 đợt/năm.
40 CÔNG BÁO/Số 425 + 426/Ngày 23-3-2024
c) Thông số quan trắc: tối thiểu bao gồm các thông số pH, As, Cd, Pb, Cr, Cu,
Zn, Hg, Xyanua (CN-), dầu mỡ khoáng.
Chi tiết về quy hoạch quan trắc mạng lưới chất lượng nước tại các vùng biển
gần bờ và xa bờ tại Phụ lục V kèm theo Quyết định này.
6. Mạng lưới quan trắc chất lượng đất:
Chương trình quan trắc chất lượng đất quốc gia được xây dựng và thiết kế chi
tiết theo các chương trình điều tra, đánh giá chất lượng môi trường đất theo quy
định của Luật Bảo vệ môi trường.
7. Mạng lưới quan trắc mưa axit
Thiết lập lại mạng lưới quan trắc mưa axit tại 42 điểm quan trắc trên cơ sở tiếp
tục duy trì quan trắc theo 11 điểm đã có trong quy hoạch kỳ trước đây và mở rộng
mới thêm 31 điểm quan trắc quy hoạch thực hiện trong giai đoạn 2021 - 2030.
Trong số 42 điểm quan trắc sẽ bao gồm 26 điểm được lồng ghép tại các trạm quan
trắc khí tượng bề mặt hiện có và 16 trạm quan trắc chất lượng không khí tự động,
liên tục đang được xây dựng.
Tần suất quan trắc: theo trận mưa, theo ngày hoặc theo tuần.
Thông số quan trắc tối thiểu: nhiệt độ, pH, EC.
Chi tiết về quy hoạch mạng lưới quan trắc mưa axit tại Phụ lục VI kèm theo
Quyết định này.
8. Mạng lưới quan trắc đa dạng sinh học
Mạng lưới quan trắc đa dạng sinh học tại các khu bảo tồn thiên nhiên trên
phạm vi toàn quốc, tiến tới sau năm 2030 mở rộng mạng lưới quan trắc đa dạng
sinh học tại các hành lang đa dạng sinh học và khu vực đa dạng sinh học cao thuộc
Danh mục Quy hoạch bảo tồn đa dạng sinh học quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm
nhìn đến năm 2050.
a) Vị trí điểm quan trắc đa dạng sinh học:
Tại các khu bảo tồn thiên nhiên; hành lang đa dạng sinh học, khu vực đa dạng
sinh học được thành lập.
Về hình thức quan trắc: quan trắc định kỳ.
b) Tần suất quan trắc đa dạng sinh học: 01 đợt/năm.
c) Chỉ thị quan trắc đa dạng sinh học:
Thực hiện theo các chỉ thị quan trắc đa dạng sinh học quy định tại Quyết định
số 2067/QĐ-TTg ngày 08 tháng 12 năm 2021 của Thủ tướng Chính phủ về việc
phê duyệt Đề án “Kiểm kê, quan trắc, lập báo cáo và xây dựng cơ sở dữ liệu đa
dạng sinh học quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050”.
Chi tiết về quy hoạch mạng lưới quan trắc đa dạng sinh học tại Phụ lục VII
kèm theo Quyết định này.
9. Mạng lưới quan trắc nước dưới đất
a) Vị trí quan trắc:
Thực hiện quan trắc tại 88 điểm/công trình quan trắc chất lượng nước dưới đất
trên cơ sở mạng lưới quan trắc theo quy hoạch điều tra cơ bản tài nguyên nước
dưới đất với 60 công trình hiện có, 23 công trình quy hoạch triển khai trong giai
đoạn 2021 - 2030 và 05 công trình triển khai vào giai đoạn sau năm 2030.
b) Tần suất quan trắc: tối thiểu 04 đợt/năm
c) Thông số quan trắc tối thiểu: pH, TDS, chỉ số pecmanganat, NH +, NO -, Fe, As.
4 3
Chi tiết về quy hoạch quan trắc mạng lưới chất lượng nước dưới đất tại Phụ
lục VIII kèm theo Quyết định này.
10. Căn cứ mục tiêu chương trình quan trắc, các thông số và tần suất quan trắc
được khuyến khích mở rộng để tăng dày chuỗi số liệu quan trắc, đảm bảo phục vụ
tốt cho công tác quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường và cảnh báo, dự báo chất
lượng môi trường.
11. Mạng lưới đơn vị thực hiện quan trắc và định hướng phát triển:
Tập trung đầu tư, nâng cấp hệ thống các phòng thí nghiệm tiên tiến, hiện đại
với đầy đủ năng lực và nguồn lực để triển khai thực hiện các chương trình quan
trắc môi trường quốc gia. Danh sách các đơn vị thực hiện quan trắc theo quy hoạch
quy định tại Phụ lục IX ban hành kèm theo Quyết định này.
V. TỔ CHỨC THỰC HIỆN QUY HOẠCH
1. Các giải pháp chính thực hiện Quy hoạch
a) Giải pháp về chính sách pháp luật, kiện toàn tổ chức bộ máy:
42 CÔNG BÁO/Số 425 + 426/Ngày 23-3-2024
- Hoàn thiện và ban hành các quy trình, quy phạm, chỉ tiêu quan trắc môi
trường đồng bộ, đáp ứng được yêu cầu thực tiễn của lĩnh vực quan trắc môi trường.
- Xây dựng các chính sách tăng cường công tác xã hội hóa đối với công tác
quan trắc môi trường, huy động sự tham gia của các nguồn lực xã hội đầu tư vào
việc triển khai thực hiện mạng lưới quan trắc môi trường quốc gia.
- Xây dựng quy định về định mức kinh tế - kỹ thuật cho hoạt động quan trắc
môi trường phù hợp với hiện trạng phát triển kinh tế - xã hội.
- Rà soát, xây dựng bổ sung các tiêu chuẩn hướng dẫn phương pháp kỹ thuật
thực hiện hoạt động quan trắc môi trường.
- Kiện toàn tổ chức bộ máy, biên chế và hoàn thiện chức năng, nhiệm vụ của
các đơn vị thuộc mạng lưới quan trắc môi trường đảm bảo đáp ứng việc thực hiện
Quy hoạch.
b) Tăng cường nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ cho hoạt động quan
trắc môi trường:
- Tăng cường ứng dụng công nghệ, thiết bị quan trắc tự động đáp ứng các yêu
cầu kỹ thuật để bổ sung vào mạng lưới quan trắc môi trường, nâng cao năng lực xử
lý và lưu trữ dữ liệu quan trắc môi trường nhằm tạo ra hiệu quả ứng dụng dữ liệu.
- Tăng cường cơ sở vật chất kỹ thuật, trang thiết bị hiện trường, công cụ, công
nghệ phục vụ hoạt động quan trắc đa dạng sinh học; ưu tiên hệ thống thông tin địa
lý, các bản đồ và ảnh viễn thám, thiết bị bẫy ảnh, bẫy âm thanh, thiết bị định vị vệ
tinh... và các giải pháp công nghệ mới trong thu nhận, truyền dẫn, xử lý dữ liệu
thông minh nhằm tối ưu hóa truyền dẫn, khai thác, sử dụng dữ liệu quan trắc đa
dạng sinh học...
- Nghiên cứu, ứng dụng công nghệ quan trắc mới theo hướng sử dụng các thiết
bị quan trắc di động gắn với các phương tiện di chuyển trên sông, trên biển đối với
việc quan trắc chất lượng nước.
- Tăng cường sử dụng dữ liệu vệ tinh phục vụ quan trắc, giám sát môi trường
phù hợp với điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội.
- Tập trung nghiên cứu, áp dụng, khai thác những công nghệ truyền tin, công
nghệ xử lý, phân tích công nghệ hiện đại trong phòng thí nghiệm; công nghệ trí tuệ
nhân tạo; công nghệ lưu trữ, xử lý và phục vụ khai thác thông tin dung lượng lớn,
kể cả phục vụ khai thác thông tin qua mạng; tạo lập cơ chế phối hợp, trao đổi
thông tin, dữ liệu quan trắc môi trường giữa các bộ, ngành, cơ quan đảm bảo khai
thác, sử dụng thông tin, dữ liệu về quan trắc môi trường phục vụ nhiệm vụ đánh
giá chất lượng môi trường. Ứng dụng công nghệ để phục vụ ngày một tốt hơn việc
khai thác thông tin quan trắc, bảo đảm hiện thực hóa quyền được cung cấp thông
tin quan trắc của người dân.
- Tập trung ưu tiên cho các giải pháp kết nối đồng bộ, tích hợp dữ liệu quan
trắc môi trường trong toàn bộ hệ thống, đảm bảo tận dụng tối đa dữ liệu quan trắc
môi trường từ các mạng lưới trạm/điểm quan trắc môi trường cấp quốc gia, cấp
tỉnh cũng như các dữ liệu quan trắc môi trường của các ngành, lĩnh vực khác;
khuyến khích, xây dựng cơ chế đồng bộ hóa đối với các mạng lưới trạm/điểm quan
trắc do các tổ chức, cá nhân ngoài nhà nước đầu tư.
c) Tăng cường đầu tư, huy động nguồn lực tài chính:
- Đầu tư xây lắp, trang thiết bị: huy động tối đa nguồn tài chính từ các thành
phần kinh tế để đầu tư cơ sở vật chất kỹ thuật, trang thiết bị và công nghệ hiện đại
cho hoạt động quan trắc môi trường.
- Duy trì vận hành quan trắc: bố trí kinh phí chủ yếu từ nguồn ngân sách.
- Đào tạo, chuyển giao kinh nghiệm, chia sẻ thông tin: huy động nguồn kinh
phí từ các dự án quốc tế, dự án chuyển giao/hỗ trợ kỹ thuật từ các tổ chức quốc tế,
tổ chức phi chính phủ và một phần từ ngân sách đầu tư cơ sở vật chất cho các
phòng thí nghiệm, các trung tâm phân tích môi trường, các trường đào tạo quan
trắc môi trường.
- Mạng lưới các trạm quan trắc tự động, liên tục cần tiếp tục được mở rộng
đầu tư theo quy hoạch mới đảm bảo mật độ dữ liệu quan trắc truyền về mạng lưới
dữ liệu quốc gia đáp ứng yêu cầu kịp thời cảnh báo, dự báo diễn biến chất lượng
môi trường.
- Tăng cường bố trí nguồn tài chính cho công tác quan trắc môi trường, bao
gồm hoạt động quan trắc môi trường định kỳ và các trạm quan trắc môi trường tự
động, liên tục. Hoạt động quan trắc môi trường định kỳ cần bố trí thêm nguồn để
44 CÔNG BÁO/Số 425 + 426/Ngày 23-3-2024
các đơn vị quan trắc có thể tăng tần suất và các thông số quan trắc, đảm bảo phản
ánh tốt hơn nữa hiện trạng chất lượng môi trường. Các trạm quan trắc chất lượng
môi trường tự động, liên tục cần tập trung làm làm dày hơn nữa mạng lưới các
trạm quan trắc, đồng thời đảm bảo nguồn lực (nhân sự, tài chính…) cho việc duy
trì hoạt động các trạm.
- Bố trí kinh phí đầu tư mạng lưới hạ tầng/phần mềm kết nối và truyền/nhận,
xử lý, quản lý dữ liệu.
- Bố trí kinh phí duy trì hệ thống cung cấp thông tin, dữ liệu.
- Bố trí kinh phí duy trì vận hành hệ thống quản lý dữ liệu (bao gồm cập nhật
dữ liệu, sửa chữa bảo dưỡng hệ thống).
d) Mở rộng hợp tác quốc tế:
- Hợp tác với các tổ chức nghiên cứu, các mạng lưới quan trắc quốc tế để đưa
các chương trình trao đổi kinh nghiệm, thông tin, dữ liệu quan trắc theo tiêu chuẩn
quốc tế về thực hiện phân tích môi trường và các nội dung liên quan đến thực hiện
quy hoạch quan trắc môi trường, ví dụ mạng lưới quan trắc mưa axit Đông Á,
mạng lưới không khí sạch, các chương trình quan trắc ô nhiễm xuyên biên giới
(nước, không khí…).
- Đẩy mạnh, ưu tiên xây dựng, thực hiện chương trình, dự án nghiên cứu khoa
học, hợp tác quốc tế nhằm huy động nguồn lực, kinh nghiệm cho công tác quan
trắc đa dạng sinh học.
- Tiếp tục mở rộng hợp tác quốc tế trong các lĩnh vực nghiên cứu, cải thiện
công nghệ, kỹ thuật quan trắc môi trường với các tổ chức có kinh nghiệm trong
khu vực và các quốc gia tiên tiến.
đ) Tăng cường công tác đào tạo:
- Tuyển dụng, đào tạo và đào tạo lại ở trong nước và nước ngoài nhằm xây
dựng đội ngũ cán bộ quan trắc và phân tích có chuyên môn cao, đảm bảo lực lượng
cán bộ kế cận.
- Nghiên cứu, đổi mới chương trình đào tạo quan trắc viên môi trường theo
hướng có chọn lọc, bảo đảm quan trắc viên được đào tạo có thể thực hiện được
nhiều loại hình quan trắc, một số được đào tạo chuyên sâu thành kỹ thuật viên.
- Đẩy mạnh đào tạo lại để nâng cao nghiệp vụ, tay nghề cho đội ngũ cán bộ, kỹ
thuật viên và quan trắc viên hiện có, chú trọng nâng cao năng lực thực hành của
quan trắc viên đáp ứng yêu cầu vận hành của từng trạm, điểm quan trắc và của
toàn bộ mạng lưới.
- Định kỳ hướng dẫn các địa phương và tổ chức liên quan để duy trì và tăng
cường năng lực nhân sự quan trắc môi trường thông qua các hội thảo, hội nghị
hướng dẫn kỹ thuật theo chuyên đề như tổ chức triển khai và chia sẻ kinh nghiệm
thực hiện các chương trình quan trắc định kỳ, tập huấn kỹ thuật về quan trắc tự
động và quản lý dữ liệu quan trắc tự động, liên tục hoặc tập huấn kỹ thuật, công
nghệ mới trong hoạt động quan trắc và phân tích môi trường.
2. Nguồn lực thực hiện quy hoạch
a) Nguồn nhân lực:
- Tận dụng nguồn nhân lực sẵn có từ các trung tâm quan trắc môi trường địa
phương (hoặc đơn vị vận hành trạm/điểm quan trắc), điều chuyển/bổ sung tương
ứng với các trạm/điểm mới.
- Tiếp tục củng cố các phòng thí nghiệm hiện có, từng bước đổi mới trang thiết
bị và công nghệ phân tích.
- Xây dựng, hoàn thiện bộ tiêu chuẩn, quy chuẩn, quy định, định mức kinh tế -
kỹ thuật quan trắc môi trường (từ việc lấy mẫu, bảo quản, vận chuyển, gia công,
phân tích các loại mẫu phục vụ mạng lưới quan trắc môi trường) để áp dụng thống
nhất tại tất cả các phòng thí nghiệm. Khuyến khích, hỗ trợ các phòng thí nghiệm
đăng ký đạt tiêu chuẩn Việt Nam và quốc tế.
- Xây dựng và tổ chức thực hiện các kế hoạch đào tạo, tăng cường năng lực,
thực hiện kiểm tra/kiểm soát năng lực/tay nghề quan trắc viên theo quy định.
- Trao đổi kinh nghiệm nghiên cứu, các công nghệ kỹ thuật mới liên quan đến
quan trắc, giám sát môi trường.
b) Nguồn kinh phí:
Nguồn kinh phí thực hiện Quy hoạch tổng thể quan trắc môi trường quốc gia gồm:
- Ngân sách nhà nước: nguồn vốn đầu tư công, nguồn vốn chi sự nghiệp kinh
tế, nguồn vốn chi sự nghiệp bảo vệ môi trường. Kính phí duy trì hoạt động thường
xuyên của mạng lưới quan trắc môi trường quốc gia phải cơ bản đáp ứng nhu cầu
công tác quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường theo quy hoạch từ nay đến năm 2050.
46 CÔNG BÁO/Số 425 + 426/Ngày 23-3-2024
- Nguồn vốn hợp pháp từ các tổ chức, cá nhân trong nước, nước ngoài tham
gia góp vốn điều tra cơ bản tài nguyên nước theo hình thức công tư hoặc xã hội
hóa khác.
3. Các chương trình, dự án ưu tiên
Danh mục các chương trình, nhiệm vụ ưu tiên thực hiện Quy hoạch ban hành
kèm theo tại Phụ lục X của Quyết định này.
4. Phân công thực hiện quy hoạch
a) Bộ Tài nguyên và Môi trường:
- Chủ trì, phối hợp với các bộ/ngành liên quan tổ chức các chương trình quan
trắc để triển khai thực hiện các nội dung Quy hoạch.
- Tổ chức thực hiện việc xây dựng các trạm quan trắc môi trường tự động, liên
tục theo quy hoạch, đảm bảo tính liên kết với các trạm quan trắc môi trường của
địa phương.
- Xây dựng, trình ban hành hoặc ban hành theo thẩm quyền các văn bản pháp
luật, quy trình, quy phạm, định mức kinh tế - kỹ thuật, hướng dẫn chuyên môn
nghiệp vụ về quan trắc, truyền nhận, xử lý, quản lý và cung cấp thông tin, dữ liệu
quan trắc môi trường để áp dụng thống nhất trong cả nước; thống nhất cơ sở dữ
liệu quan trắc; quản lý, tích hợp, cung cấp thông tin quan trắc môi trường.
- Cung cấp thông tin, dữ liệu môi trường cho các bộ, ngành, địa phương, đơn
vị có nhu cầu và công khai hóa các thông tin, dữ liệu phục vụ nâng cao dân trí,
giáo dục, truyền thông.
- Kiểm tra việc thực hiện quy hoạch, định kỳ đánh giá, phối hợp với các cơ
quan rà soát quy hoạch và báo cáo Thủ tướng Chính phủ để điều chỉnh quy hoạch
khi cần thiết.
- Căn cứ vào thực tiễn hoạt động quản lý, Bộ Tài nguyên và Môi trường chủ trì
xây dựng và tổ chức thực hiện các chương trình quan trắc môi trường tại các khu
vực cần giám sát đặc biệt, các chương trình quan trắc môi trường theo chuyên đề
nhằm phục vụ hiệu quả cho hoạt động quản lý môi trường.
- Định kỳ hàng năm báo cáo Thủ tướng Chính phủ việc thực hiện Quy hoạch này.
b) Bộ Kế hoạch và Đầu tư:
Chủ trì, phối hợp với Bộ Tài nguyên và Môi trường, các bộ, ngành liên quan
tổng hợp trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ kế hoạch đầu tư công trung hạn
và hàng năm để thực hiện các chương trình, dự án được cơ quan có thẩm quyền
phê duyệt theo quy định của pháp luật về đầu tư công, nhằm triển khai thực hiện
Quy hoạch.
c) Bộ Tài chính:
Tổng hợp từ đề xuất của các bộ, cơ quan trung ương và khả năng cân đối ngân
sách nhà nước, trình cấp có thẩm quyền bố trí kinh phí chi thường xuyên của ngân
sách trung ương để thực hiện các nhiệm vụ của Quy hoạch.
d) Các bộ, ngành có liên quan:
- Phối hợp với Bộ Tài nguyên và Môi trường thống nhất và hoàn thiện tiêu
chuẩn, quy chuẩn, quy định kỹ thuật về quan trắc, phương thức trao đổi thông tin,
dữ liệu quan trắc môi trường áp dụng cho các trạm, điểm quan trắc do các bộ,
ngành quản lý.
- Tổ chức thực hiện quan trắc môi trường thuộc quy hoạch này do các bộ,
ngành quản lý và gửi thông tin, dữ liệu quan trắc môi trường về Bộ Tài nguyên và
Môi trường.
- Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông
thôn tổ chức thực hiện các chương trình quan trắc môi trường phục vụ mục tiêu
quản lý của ngành theo quy định của Luật Bảo vệ môi trường và gửi thông tin, dữ
liệu về Bộ Tài nguyên và Môi trường để tích hợp trong hệ thống dữ liệu về quan
trắc môi trường.
đ) Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương:
- Phối hợp với Bộ Tài nguyên và Môi trường xây dựng và triển khai mạng lưới
quan trắc môi trường quốc gia.
- Trên cơ sở mạng lưới quan trắc môi trường quốc gia, chỉ đạo xây dựng mạng
lưới quan trắc môi trường của địa phương đảm bảo tính liên kết với mạng lưới
quan trắc môi trường quốc gia.
- Báo cáo Bộ Tài nguyên và Môi trường kết quả quan trắc môi trường tại các
trạm, điểm quan trắc do địa phương quản lý, vận hành.
48 CÔNG BÁO/Số 425 + 426/Ngày 23-3-2024