BỘ TƯ PHÁP - BỘ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG -
NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM
BỘ TƯ PHÁP - BỘ TÀI NGUYÊN CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
VÀ MÔI TRƯỜNG - NGÂN HÀNG Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
NHÀ NƯỚC VIỆT NAM
Số: 16/2014/TTLT-BTP-BTNMT-NHNN Hà Nội, ngày 06 tháng 6 năm 2014
THÔNG TƯ LIÊN TỊCH
Hướng dẫn một số vấn đề về xử lý tài sản bảo đảm
Căn cứ Bộ luật Dân sự ngày 14 tháng 6 năm 2005;
Căn cứ Nghị định số 163/2006/NĐ-CP ngày 29 tháng 12 năm 2006 của Chính
phủ về giao dịch bảo đảm;
Căn cứ Nghị định số 11/2012/NĐ-CP ngày 22 tháng 02 năm 2012 của Chính
phủ về sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 163/2006/NĐ-CP ngày 29
tháng 12 năm 2006 của Chính phủ về giao dịch bảo đảm;
Căn cứ Nghị định số 53/2013/NĐ-CP ngày 18 tháng 5 năm 2013 của Chính
phủ về thành lập, tổ chức và hoạt động của Công ty Quản lý tài sản của các tổ
chức tín dụng Việt Nam;
Căn cứ Nghị định số 22/2013/NĐ-CP ngày 13 tháng 3 năm 2013 của Chính
phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Tư pháp;
Căn cứ Nghị định số 21/2013/NĐ-CP ngày 04 tháng 3 năm 2013 của Chính
phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Tài
nguyên và Môi trường;
Căn cứ Nghị định số 156/2013/NĐ-CP ngày 11 tháng 11 năm 2013 của Chính
phủ về việc quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Ngân
hàng Nhà nước Việt Nam;
Bộ trưởng Bộ Tư pháp, Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường, Thống đốc
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam ban hành Thông tư liên tịch hướng dẫn một số vấn
đề về xử lý tài sản bảo đảm.
#
PHẦN VĂN BẢN QUY PHẠM PHÁP LUẬT › Chương I. NHỮNG QUY ĐỊNH CHUNG
Điều 1. Phạm vi điều chỉnh
4 CÔNG BÁO/Số 639 + 640/Ngày 03-7-2014
1. Thông tư này hướng dẫn việc thu giữ, bán tài sản bảo đảm, nhận chính tài
sản bảo đảm để thay thế cho việc thực hiện nghĩa vụ của bên bảo đảm và thủ tục
chuyển quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản sau khi xử lý tài sản bảo đảm.
2. Thông tư này không áp dụng đối với trường hợp xử lý tài sản bảo đảm trong
hoạt động thi hành án dân sự.
#
Điều 2. Đối tượng áp dụng
1. Bên bảo đảm, bên nhận bảo đảm trong hợp đồng bảo đảm.
2. Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam được thành lập
và hoạt động theo quy định của pháp luật Việt Nam.
3. Cơ quan có thẩm quyền đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng, quyền lưu
hành tài sản.
4. Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn nơi tiến hành thu giữ tài sản bảo đảm
(sau đây gọi là Ủy ban nhân dân cấp xã).
5. Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường theo quy định của pháp luật trong trường
hợp Nhà nước thu hồi đất, tài sản gắn liền với đất.
6. Tổ chức hành nghề công chứng, tổ chức có chức năng bán đấu giá tài sản,
bên cầm giữ tài sản, bên mua tài sản bảo đảm, bên có nghĩa vụ trả nợ.
7. Các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân khác có liên quan.
#
Điều 3. Trách nhiệm của tổ chức, hộ gia đình, cá nhân có liên quan trong
việc xử lý tài sản bảo đảm
1. Tuân thủ các nguyên tắc được quy định tại Điều 58 Nghị định số 163/2006/
NĐ-CP ngày 29 tháng 12 năm 2006 của Chính phủ về giao dịch bảo đảm (sau đây
gọi là Nghị định số 163/2006/NĐ-CP) và khoản 15 Điều 1 Nghị định số 11/2012/
NĐ-CP ngày 22 tháng 02 năm 2012 của Chính phủ về sửa đổi, bổ sung một số điều
của Nghị định số 163/2006/NĐ-CP ngày 29 tháng 12 năm 2006 của Chính phủ về
giao dịch bảo đảm và các quy định khác có liên quan.
2. Thực hiện các thỏa thuận về xử lý tài sản bảo đảm đã được xác lập hợp pháp
và các quy định khác có liên quan của pháp luật.
3. Không được cản trở, chống đối việc thu giữ hợp pháp tài sản bảo đảm;
không được che giấu, tẩu tán tài sản bảo đảm hoặc trốn tránh việc thực hiện nghĩa
vụ được bảo đảm.
#
PHẦN VĂN BẢN QUY PHẠM PHÁP LUẬT › Chương II. XỬ LÝ TÀI SẢN BẢO ĐẢM
Điều 4. Xử lý đối với tài sản thế chấp là hàng hóa luân chuyển trong quá
trình sản xuất kinh doanh do bên thế chấp bán, thay thế tài sản thế chấp
không có sự đồng ý của bên nhận thế chấp trong khi hợp đồng thế chấp đã
được đăng ký giao dịch bảo đảm và giữa bên thế chấp với bên nhận thế chấp
có thỏa thuận khi bán, thay thế tài sản thế chấp phải được sự đồng ý của bên
nhận thế chấp
1. Trường hợp bên nhận thế chấp thực hiện quyền thu hồi tài sản thế chấp thì
giải quyết như sau:
a) Bên nhận thế chấp gửi trực tiếp hoặc qua đường bưu điện văn bản thông báo
cho bên nhận chuyển quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản về việc thu hồi tài sản,
kèm theo một (01) bản chính hợp đồng bảo đảm đã được công chứng theo quy
định của pháp luật hoặc một (01) bản sao hợp đồng bảo đảm được Ủy ban nhân
dân cấp xã chứng thực, tổ chức hành nghề công chứng cấp từ bản chính hoặc một
(01) bản sao Giấy chứng nhận đăng ký giao dịch bảo đảm do cơ quan đăng ký giao
dịch bảo đảm cấp;
Văn bản thông báo gửi bên nhận chuyển quyền sở hữu, quyền sử dụng phải
xác định rõ tài sản thế chấp, thời hạn, địa điểm giao nhận tài sản thế chấp, chủ thể
có quyền nhận tài sản thế chấp;
b) Nếu bên nhận chuyển quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản thực hiện việc
giao lại tài sản theo đúng yêu cầu của bên nhận thế chấp thì các bên lập biên bản
bàn giao tài sản, có chữ ký, con dấu (nếu có) của các bên;
c) Chi phí liên quan đến việc bảo quản tài sản thế chấp được tính vào chi phí xử
lý tài sản bảo đảm. Sau khi nhận lại tài sản thế chấp thì bên nhận thế chấp có trách
nhiệm bảo quản, giữ gìn tài sản thế chấp; nếu làm mất hoặc hư hỏng tài sản thế chấp
thì phải bồi thường thiệt hại cho bên thế chấp trừ những hư hỏng, mất mát đã có trước
khi bên nhận thế chấp thu hồi tài sản thế chấp hoặc do sự kiện bất khả kháng;
d) Nếu bên nhận chuyển quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản không thực hiện
việc giao lại tài sản theo đúng yêu cầu của bên nhận thế chấp thì bên nhận thế chấp
có quyền thực hiện việc thu giữ tài sản bảo đảm theo quy định tại Điều 63 Nghị
định số 163/2006/NĐ-CP hoặc khởi kiện theo quy định của pháp luật về tố tụng
dân sự.
2. Trường hợp bên nhận thế chấp không thực hiện quyền thu hồi tài sản thế
chấp theo quy định tại khoản 1 Điều này thì giải quyết như sau:
a) Trường hợp bên thế chấp bán tài sản thế chấp thì bên nhận thế chấp có quyền
yêu cầu bên thế chấp chuyển số tiền thu được hoặc tài sản hình thành từ số tiền thu
được từ việc bán tài sản thế chấp để thanh toán cho giá trị nghĩa vụ được thỏa thuận
trong hợp đồng thế chấp. Nếu bên thế chấp chưa nhận tiền thanh toán hoặc mới nhận
một phần tiền thanh toán thì bên nhận thế chấp có quyền yêu cầu bên mua thanh
toán số tiền mua tài sản thế chấp cho mình.
Trường hợp số tiền thu được hoặc giá trị tài sản hình thành từ số tiền thu được
không đủ để thanh toán giá trị nghĩa vụ thì bên thế chấp phải thanh toán số tiền còn
thiếu cho bên nhận thế chấp nếu bên thế chấp đồng thời là bên có nghĩa vụ được bảo
6 CÔNG BÁO/Số 639 + 640/Ngày 03-7-2014
đảm hoặc bên có nghĩa vụ được bảo đảm phải thanh toán số tiền còn thiếu cho bên
nhận thế chấp nếu bên thế chấp không đồng thời là bên có nghĩa vụ được bảo đảm,
trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác;
Trong trường hợp số tiền thu được hoặc giá trị tài sản hình thành từ số tiền thu
được lớn hơn giá trị nghĩa vụ thì bên nhận thế chấp phải trả số tiền chênh lệch cho
bên thế chấp;
b) Trường hợp bên thế chấp thay thế tài sản thế chấp thì bên nhận thế chấp
được quyền thu giữ, xử lý tài sản thay thế và số tiền thanh toán giá trị chênh lệch
(nếu có) để thanh toán cho nghĩa vụ của bên thế chấp.
3. Trường hợp bên nhận thế chấp không thể thực hiện quyền thu hồi tài sản
thế chấp do tài sản thế chấp bị mất, hư hỏng, mất giá trị hoặc giảm sút giá trị thì
có quyền yêu cầu bên thế chấp sửa chữa, bổ sung hoặc thay thế tài sản khác có
giá trị tương đương hoặc bổ sung, thay thế biện pháp bảo đảm khác hoặc yêu
cầu đòi bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật, trừ trường hợp các bên
có thỏa thuận khác.
4. Bên nhận chuyển quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản có quyền khởi kiện
để yêu cầu bên thế chấp hoàn trả số tiền, tài sản đã nhận và bồi thường thiệt hại,
chi phí thực tế phát sinh (nếu có) theo quy định của pháp luật.
#
Điều 5. Yêu cầu hoàn trả tài sản bảo đảm đang bị cầm giữ trong hợp đồng
song vụ để xử lý
1. Trường hợp tài sản thế chấp đang bị cầm giữ theo quy định tại Điều 416 Bộ
luật Dân sự năm 2005 thì bên nhận thế chấp có quyền yêu cầu bên thế chấp thực
hiện nghĩa vụ đối với bên cầm giữ hoặc tự mình thực hiện nghĩa vụ đối với bên
cầm giữ để nhận lại tài sản thế chấp. Sau khi bên nhận thế chấp hoặc bên thế chấp
đã thực hiện xong nghĩa vụ thì bên cầm giữ có trách nhiệm giao lại tài sản theo
thời hạn và địa điểm mà bên nhận thế chấp hoặc bên thế chấp yêu cầu.
Việc giao tài sản thế chấp phải được lập thành biên bản có chữ ký, con dấu
(nếu có) của bên thế chấp và bên cầm giữ trong trường hợp bên thế chấp thực hiện
nghĩa vụ đối với bên cầm giữ hoặc có chữ ký, con dấu (nếu có) của bên nhận thế
chấp và bên cầm giữ trong trường hợp bên nhận thế chấp thực hiện nghĩa vụ đối
với bên cầm giữ, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác.
Trường hợp bên nhận thế chấp thực hiện nghĩa vụ đối với bên cầm giữ thì có
quyền yêu cầu bên thế chấp hoàn trả giá trị nghĩa vụ đã thực hiện và các chi phí
hợp lý phát sinh (nếu có) hoặc được tính vào giá trị nghĩa vụ của bên thế chấp khi
xử lý tài sản thế chấp.
2. Khi yêu cầu bên cầm giữ giao lại tài sản để xử lý, bên nhận thế chấp có
trách nhiệm xuất trình Giấy chứng nhận đăng ký giao dịch bảo đảm do cơ quan
đăng ký giao dịch bảo đảm cấp hoặc hợp đồng thế chấp để chứng minh tài sản đó
đang được dùng để thế chấp, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.
3. Trường hợp bên nhận thế chấp hoặc bên thế chấp đã thực hiện xong nghĩa
vụ mà bên cầm giữ không giao tài sản dẫn đến thiệt hại cho bên nhận thế chấp thì
bên cầm giữ phải bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật.
Trường hợp bên cầm giữ không giao tài sản hoặc không bồi thường thiệt hại thì
bên nhận thế chấp hoặc bên thế chấp có quyền khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết.
#
Điều 6. Xử lý tài sản thế chấp là quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với
đất trong trường hợp hợp đồng thế chấp đã được đăng ký trước khi cơ quan
nhà nước có thẩm quyền thu hồi theo quy định của pháp luật
1. Trong quá trình lập phương án về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư theo quy
định của pháp luật đất đai, Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường có trách nhiệm tìm
hiểu thông tin về quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất bị thu hồi tại Văn
phòng đăng ký quyền sử dụng đất.
Trên cơ sở nội dung đăng ký thế chấp được Văn phòng đăng ký quyền sử dụng
đất cung cấp, Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường có trách nhiệm thông báo bằng
văn bản về số tiền bồi thường, thời gian, địa điểm chi trả tiền bồi thường cho bên
nhận thế chấp và bên thế chấp.
2. Trường hợp quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất được dùng để bảo
đảm thực hiện một nghĩa vụ, mà bên thế chấp và bên nhận thế chấp có thỏa thuận
về việc bên nhận thế chấp được nhận số tiền bồi thường hoặc các lợi ích phát sinh
liên quan đến tài sản thế chấp trong thời gian hợp đồng thế chấp có hiệu lực thì
việc giao nhận tiền bồi thường được thực hiện như sau:
a) Trong thời hạn năm (05) ngày làm việc, kể từ ngày nhận được thông báo
của Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường thì bên nhận thế chấp phải nộp cho Tổ chức
làm nhiệm vụ bồi thường các tài liệu sau đây:
- Một (01) bản chính hợp đồng thế chấp đã được công chứng, chứng thực theo
quy định của pháp luật hoặc một (01) bản sao hợp đồng thế chấp được Ủy ban
nhân dân cấp xã chứng thực, tổ chức hành nghề công chứng cấp từ bản chính;
Trong trường hợp hợp đồng thế chấp không có thỏa thuận thì bên nhận thế
chấp phải nộp một (01) văn bản thỏa thuận giữa bên thế chấp và bên nhận thế chấp
về việc bên nhận thế chấp được quyền nhận tiền bồi thường;
- Một (01) văn bản xác định rõ giá trị nghĩa vụ được bảo đảm bằng tài sản bị
thu hồi tại thời điểm Nhà nước thu hồi quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất.
b) Trong thời hạn mười (10) ngày, kể từ ngày nhận được văn bản đề nghị chi
trả tiền bồi thường của bên nhận thế chấp thì Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường có
trách nhiệm phải thông báo bằng văn bản cho bên thế chấp biết về việc sẽ chi trả
tiền bồi thường cho bên nhận thế chấp. Thông báo phải nêu rõ ngày, giờ, số tiền
bồi thường, tên và địa chỉ của bên nhận thế chấp được nhận tiền bồi thường;
8 CÔNG BÁO/Số 639 + 640/Ngày 03-7-2014
c) Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường có trách nhiệm thực hiện việc chi trả tiền
bồi thường cho bên nhận thế chấp theo quy định của pháp luật đất đai và các quy
định của pháp luật về giao dịch bảo đảm.
Nếu số tiền bồi thường lớn hơn giá trị nghĩa vụ thanh toán thì Tổ chức làm
nhiệm vụ bồi thường có trách nhiệm trả số tiền còn lại cho bên thế chấp; nếu số
tiền bồi thường không đủ để thanh toán giá trị nghĩa vụ của bên thế chấp thì bên
thế chấp có trách nhiệm hoàn trả số tiền còn thiếu cho bên nhận thế chấp, trừ
trường hợp bên thế chấp không đồng thời là bên có nghĩa vụ được bảo đảm hoặc
các bên có thỏa thuận khác.
3. Trường hợp các bên không có thỏa thuận về việc bên nhận thế chấp được
nhận số tiền bồi thường, các lợi ích phát sinh liên quan đến tài sản thế chấp trong
thời gian hợp đồng thế chấp có hiệu lực thì Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường chỉ
thực hiện việc chi trả tiền bồi thường theo quy định tại khoản 2 Điều này cho bên
nhận thế chấp sau khi có văn bản đồng ý của bên thế chấp. Trường hợp bên thế
chấp không đồng ý thì Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường chuyển số tiền bồi
thường vào tài khoản do Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường lập tại ngân hàng và
thực hiện việc chi trả sau khi có bản án, quyết định giải quyết tranh chấp có hiệu
lực pháp luật của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, trừ trường hợp các bên có thỏa
thuận khác.
4. Trường hợp quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất được dùng để bảo
đảm thực hiện nhiều nghĩa vụ tại nhiều bên nhận bảo đảm khác nhau thì căn cứ
vào thông tin về nội dung đăng ký thế chấp do Văn phòng đăng ký quyền sử dụng
đất cung cấp, Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường thực hiện việc chi trả tiền bồi
thường cho các bên cùng nhận bảo đảm theo thứ tự ưu tiên thanh toán tương ứng
với giá trị nghĩa vụ được bảo đảm theo quy định của Bộ luật Dân sự năm 2005.
5. Trường hợp bên thế chấp được bồi thường bằng nhà ở, đất ở tái định cư thì
nhà ở, đất ở tái định cư được dùng thay thế tài sản thế chấp bị Nhà nước thu hồi,
trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác.
Trường hợp xử lý tài sản bảo đảm mà giá trị của nhà ở, đất ở tái định cư đó
không đủ để thanh toán giá trị nghĩa vụ thì bên thế chấp phải trả số tiền còn thiếu
cho bên nhận thế chấp nếu bên thế chấp đồng thời là bên có nghĩa vụ được bảo
đảm hoặc bên có nghĩa vụ được bảo đảm phải trả số tiền còn thiếu cho bên nhận
thế chấp nếu bên thế chấp không đồng thời là bên có nghĩa vụ được bảo đảm, trừ
trường hợp các bên có thỏa thuận khác.
Trường hợp giá trị của nhà ở, đất ở tái định cư đó lớn hơn giá trị nghĩa vụ của
bên thế chấp thì bên nhận thế chấp phải trả số tiền chênh lệch cho bên thế chấp.
#
Điều 7. Xử lý tài sản thế chấp là quyền đòi nợ
1. Trước thời điểm xử lý quyền đòi nợ ít nhất bảy (07) ngày làm việc, bên
nhận thế chấp gửi cho bên có nghĩa vụ trả nợ văn bản thông báo xử lý quyền đòi
nợ và một (01) bản sao có xác nhận của tổ chức hành nghề công chứng đối với
hợp đồng thế chấp quyền đòi nợ đã được công chứng hoặc bản chính hợp đồng
thế chấp quyền đòi nợ có chữ ký, con dấu (nếu có) của các bên hoặc Giấy chứng
nhận đăng ký giao dịch bảo đảm bằng quyền đòi nợ do cơ quan đăng ký giao
dịch bảo đảm cấp.
2. Trong thời hạn bảy (07) ngày làm việc kể từ ngày nhận được văn bản thông
báo xử lý quyền đòi nợ, bên có nghĩa vụ trả nợ có trách nhiệm thanh toán khoản nợ
cho bên nhận thế chấp theo hướng dẫn như sau:
a) Nếu thời điểm thực hiện nghĩa vụ trả nợ theo hợp đồng có căn cứ phát sinh
quyền đòi nợ của bên thế chấp xảy ra trước thời điểm xử lý quyền đòi nợ theo hợp
đồng thế chấp thì bên có nghĩa vụ trả nợ có trách nhiệm chuyển khoản tiền trả nợ
vào tài khoản do bên có nghĩa vụ trả nợ mở tại Ngân hàng theo chỉ định của bên
nhận thế chấp;
Bên nhận thế chấp có quyền yêu cầu Ngân hàng phong tỏa tài khoản này và chỉ
được quyền yêu cầu Ngân hàng giải tỏa để xử lý khi đến thời điểm xử lý tài sản thế
chấp. Kể từ thời điểm nộp tiền vào tài khoản, bên có nghĩa vụ trả nợ không được
quyền yêu cầu Ngân hàng giải tỏa và thực hiện giao dịch đối với số tiền này;
b) Nếu thời điểm thực hiện nghĩa vụ trả nợ theo hợp đồng có căn cứ phát sinh
quyền đòi nợ của bên thế chấp xảy ra sau thời điểm xử lý quyền đòi nợ theo hợp
đồng thế chấp thì bên nhận thế chấp được quyền yêu cầu bên có nghĩa vụ trả nợ
phải thanh toán khoản nợ đó cho mình tại thời điểm nghĩa vụ trả nợ đến hạn;
Bên nhận thế chấp không được yêu cầu bên thế chấp thanh toán khi nghĩa vụ
trả nợ chưa đến hạn, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.
3. Trường hợp nhận trực tiếp các khoản tiền, tài sản từ bên có nghĩa vụ trả nợ thì
bên nhận thế chấp phải lập biên bản có chữ ký của bên thế chấp, bên nhận thế chấp
và bên có nghĩa vụ trả nợ. Biên bản nhận các khoản tiền, tài sản phải ghi rõ việc bàn
giao, tiếp nhận các khoản tiền, tài sản và xác định giá trị tài sản.
Trong trường hợp bên thế chấp không ký vào biên bản thì biên bản đó chỉ cần
chữ ký của bên nhận thế chấp và bên có nghĩa vụ trả nợ. Bên nhận thế chấp có trách
nhiệm gửi biên bản nhận các khoản tiền, tài sản cho bên thế chấp.
4. Trường hợp bên có nghĩa vụ trả nợ không thực hiện theo quy định tại khoản 2
Điều này thì bên nhận thế chấp có quyền thực hiện các biện pháp sau đây:
a) Thu giữ tài sản bảo đảm để xử lý theo thủ tục quy định tại Điều 63 Nghị
định số 163/2006/NĐ-CP trong trường hợp khoản nợ là vật;
b) Yêu cầu bên có nghĩa vụ phải trả số tiền gốc, lãi và lãi quá hạn (nếu có) theo
thỏa thuận trong hợp đồng, phù hợp với quy định của pháp luật, trừ trường hợp có
thỏa thuận khác;
10 CÔNG BÁO/Số 639 + 640/Ngày 03-7-2014
c) Yêu cầu bên thế chấp thực hiện tiếp nghĩa vụ bảo đảm trong trường hợp giá
trị nghĩa vụ mà bên có nghĩa vụ trả nợ theo hợp đồng có căn cứ phát sinh quyền
đòi nợ thực hiện không đủ để thanh toán giá trị nghĩa vụ của bên thế chấp;
d) Khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp theo quy định của pháp luật.
5. Việc xử lý tài sản thế chấp là quyền tài sản phát sinh từ hợp đồng mua bán
nhà ở hình thành trong tương lai được thực hiện theo quy định tại các khoản 1, 2
và 3 Điều này.
#
Điều 8. Xử lý tài sản bảo đảm là tài sản hình thành trong tương lai
1. Trường hợp tài sản bảo đảm thuộc đối tượng đăng ký quyền sở hữu, quyền
lưu hành tài sản, việc xử lý tài sản bảo đảm được thực hiện như sau:
a) Trường hợp bên thế chấp không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa
vụ được thỏa thuận trong hợp đồng thế chấp dẫn đến việc phải xử lý tài sản thế
chấp là nhà ở thương mại hình thành trong tương lai do tổ chức, cá nhân mua của
doanh nghiệp kinh doanh bất động sản thì tài sản thế chấp được xử lý như sau:
Nếu chủ đầu tư chưa bàn giao nhà ở cho bên thế chấp thì bên nhận thế chấp
được quyền nhận chính tài sản thế chấp để thay thế cho việc thực hiện nghĩa vụ
của bên thế chấp theo quy định tại Điều 11 Thông tư này hoặc chuyển nhượng hợp
đồng mua bán nhà ở hình thành trong tương lai cho bên thứ ba theo thủ tục chuyển
nhượng hợp đồng mua bán nhà ở hình thành trong tương lai quy định tại Nghị định
số 71/2010/NĐ-CP ngày 23 tháng 6 năm 2010 của Chính phủ quy định chi tiết và
hướng dẫn thi hành Luật Nhà ở (sau đây gọi là Nghị định số 71/2010/NĐ-CP) và
Thông tư số 16/2010/TT-BXD ngày 01 tháng 9 năm 2010 của Bộ Xây dựng quy
định cụ thể và hướng dẫn thực hiện một số nội dung của Nghị định số 71/2010/
NĐ-CP ngày 23 tháng 6 năm 2010 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn
thi hành Luật Nhà ở (sau đây gọi là Thông tư số 16/2010/TT-BXD). Trong trường
hợp nhận chính tài sản thế chấp để thay thế cho việc thực hiện nghĩa vụ của bên
thế chấp, bên nhận thế chấp phải tuân thủ quy định tại khoản 3 Điều 132 Luật Các
tổ chức tín dụng năm 2010;
Nếu chủ đầu tư đã bàn giao nhà ở cho bên thế chấp nhưng chưa thực hiện thủ
tục cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở thì cơ quan nhà nước có thẩm quyền
thực hiện việc cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở cho bên mua nhà ở trong
trường hợp nhà ở được bán để thanh toán nghĩa vụ được bảo đảm. Thủ tục cấp giấy
chứng nhận quyền sở hữu nhà ở được thực hiện theo quy định của pháp luật về cấp
Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền
với đất;
b) Trường hợp bên thế chấp không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ
được thỏa thuận trong hợp đồng thế chấp dẫn đến việc phải xử lý tài sản thế chấp là
nhà ở xã hội hình thành trong tương lai thì tài sản thế chấp được xử lý như sau:
Nếu chủ đầu tư chưa bàn giao nhà ở cho bên thế chấp thì bên nhận thế chấp
phối hợp với chủ đầu tư chấm dứt hợp đồng mua bán nhà ở với bên thế chấp để
bán lại nhà ở đó cho đối tượng được mua nhà ở xã hội theo quy định của pháp luật
về nhà ở;
Nếu chủ đầu tư đã bàn giao nhà ở cho bên thế chấp nhưng chưa thực hiện thủ
tục cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở thì bên nhận thế chấp phối hợp với
chủ đầu tư bán lại nhà ở đó cho đối tượng được mua nhà ở xã hội theo quy định
của pháp luật về nhà ở;
Thủ tục mua bán nhà ở được thực hiện theo quy định tại Nghị định số
71/2010/NĐ-CP và Thông tư số 16/2010/TT-BXD;
c) Trường hợp bên bảo đảm không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa
vụ được thỏa thuận trong hợp đồng bảo đảm dẫn đến việc phải xử lý tài sản bảo
đảm là các loại tài sản không thuộc trường hợp quy định tại điểm a và điểm b
khoản 1 Điều này thì tài sản bảo đảm được xử lý như sau:
Nếu bên bảo đảm là người mua tài sản trong hợp đồng mua bán tài sản thì bên
nhận bảo đảm có quyền xử lý tài sản theo thỏa thuận trong hợp đồng bảo đảm và
quy định của pháp luật về giao dịch bảo đảm. Bên nhận bảo đảm (trong trường hợp
nhận chính tài sản bảo đảm để thay thế cho việc thực hiện nghĩa vụ của bên bảo
đảm) hoặc người mua tài sản bảo đảm được quyền yêu cầu người bán tài sản giao
tài sản theo hợp đồng mua bán tài sản khi tài sản đó đã hình thành;
Người bán tài sản có nghĩa vụ giao tài sản theo yêu cầu của bên nhận bảo đảm
hoặc người mua tài sản bảo đảm. Khi yêu cầu người bán giao tài sản, bên nhận bảo
đảm hoặc người mua tài sản bảo đảm có trách nhiệm xuất trình hợp đồng bảo đảm
để chứng minh tài sản đó đã được dùng để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự.
Việc giao tài sản bảo đảm phải được lập thành biên bản có chữ ký, con dấu
(nếu có) của bên nhận bảo đảm hoặc người mua tài sản bảo đảm và người bán tài sản.
Trường hợp người bán tài sản không giao tài sản đã hình thành cho bên nhận
bảo đảm hoặc người mua tài sản bảo đảm thì bên nhận bảo đảm hoặc người mua
tài sản bảo đảm có quyền thu giữ tài sản đã hình thành theo quy định tại Điều 63
Nghị định số 163/2006/NĐ-CP hoặc khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết theo quy
định của pháp luật.
Nếu bên bảo đảm là bên chế tạo, sản xuất tài sản thì bên bảo đảm có trách
nhiệm chuyển giao tài sản đã hình thành và các hồ sơ pháp lý liên quan đến tài sản
đã hình thành cho bên nhận bảo đảm hoặc bên mua tài sản. Việc giao tài sản và hồ
sơ pháp lý liên quan đến tài sản giữa các bên phải được lập thành biên bản có chữ
ký, con dấu (nếu có) của bên nhận bảo đảm hoặc người mua tài sản bảo đảm và
bên bảo đảm.
d) Việc đăng ký quyền sở hữu, quyền lưu hành tài sản sau khi tài sản hình
thành được thực hiện theo quy định của pháp luật và trên cơ sở hợp đồng bảo đảm
mà không cần có văn bản ủy quyền của bên bảo đảm.
12 CÔNG BÁO/Số 639 + 640/Ngày 03-7-2014
2. Trường hợp bên bảo đảm không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ
được thỏa thuận trong hợp đồng bảo đảm dẫn đến việc phải xử lý tài sản bảo đảm
hình thành trong tương lai là các loại tài sản không thuộc đối tượng phải đăng ký
quyền sở hữu, quyền sử dụng, quyền lưu hành tài sản thì tài sản bảo đảm được xử lý
như sau:
a) Bên nhận bảo đảm (trong trường hợp nhận chính tài sản bảo đảm để thay thế
cho việc thực hiện nghĩa vụ của bên bảo đảm) hoặc người mua tài sản bảo đảm
được sở hữu tài sản bảo đảm tại thời điểm xử lý tài sản bảo đảm, trừ trường hợp
các bên có thỏa thuận khác. Hợp đồng bảo đảm và biên bản xử lý tài sản bảo đảm
(nếu có) là giấy tờ chứng minh bên nhận bảo đảm được thực hiện các quyền, giao
dịch về tài sản.
#
Điều 9. Trách nhiệm của Ủy ban nhân dân cấp xã trong việc thực hiện quyền
thu giữ tài sản bảo đảm của người xử lý tài sản bảo đảm
1. Trước thời điểm thu giữ tài sản bảo đảm ít nhất bảy (07) ngày làm việc,
người xử lý tài sản bảo đảm có quyền gửi văn bản thông báo về việc thu giữ tài sản
bảo đảm đến Ủy ban nhân dân cấp xã nơi tiến hành thu giữ tài sản bảo đảm.
Văn bản thông báo về việc thu giữ tài sản được gửi trực tiếp hoặc qua đường
bưu điện kèm theo một (01) bản sao hợp đồng bảo đảm hoặc văn bản thỏa thuận về
việc xử lý tài sản bảo đảm đã được các bên giao kết hợp pháp. Văn bản của người
xử lý tài sản bảo đảm phải nêu rõ lý do xử lý, thời gian, địa điểm xử lý, kế hoạch
thu giữ tài sản và tài sản dự định thu giữ.
2. Sau khi nhận được văn bản của người xử lý tài sản bảo đảm, Ủy ban nhân
dân cấp xã phải kịp thời thực hiện các biện pháp quy định tại khoản 5 Điều 63
Nghị định số 163/2006/NĐ-CP và Điều 30 Nghị định số 53/2013/NĐ-CP ngày 18
tháng 5 năm 2013 của Chính phủ về việc thành lập, tổ chức và hoạt động của Công
ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam.
#
Điều 10. Bán tài sản bảo đảm không qua đấu giá
1. Trường hợp bên bảo đảm và bên nhận bảo đảm có thỏa thuận về việc bán tài
sản bảo đảm không qua đấu giá và không có thỏa thuận khác về việc xác định giá
bán tài sản thì việc định giá bán tài sản bảo đảm được thực hiện như sau:
a) Bên nhận bảo đảm và bên bảo đảm thỏa thuận về giá bán tài sản bảo đảm
bằng văn bản. Trong trường hợp không thỏa thuận được giá bán tài sản thì bên bảo
đảm có quyền chỉ định cơ quan, tổ chức có chức năng thẩm định giá để xác định
giá bán tài sản trong thời hạn mười lăm (15) ngày, kể từ ngày không thỏa thuận
được giá bán. Sau thời hạn mười lăm (15) ngày, nếu bên bảo đảm không chỉ định
cơ quan, tổ chức có chức năng thẩm định giá thì bên nhận bảo đảm có quyền chỉ
định cơ quan, tổ chức có chức năng thẩm định giá để xác định giá bán tài sản. Chi
phí thuê cơ quan, tổ chức có chức năng thẩm định giá được tính vào chi phí xử lý
tài sản bảo đảm;
b) Trong trường hợp tài sản bảo đảm không bán được theo định giá của cơ
quan, tổ chức có chức năng thẩm định giá thì bên nhận bảo đảm được quyền hạ giá
bán tài sản trong thời hạn mười lăm (15) ngày, kể từ ngày không bán được tài sản.
Việc hạ giá bán tài sản thực hiện liên tục ba (03) lần nhưng mỗi lần hạ giá bán tài
sản không được quá mười phần trăm (10%) giá đã định và phải cách nhau ít nhất là
ba mươi ngày (30) ngày đối với bất động sản và mười lăm (15) ngày đối với động
sản. Bên nhận bảo đảm có trách nhiệm thông báo cho bên bảo đảm việc hạ giá bán
tài sản bảo đảm;
Sau ba (03) lần liên tục hạ giá mà vẫn không bán được tài sản bảo đảm thì bên
nhận bảo đảm được nhận chính tài sản bảo đảm để thay thế cho việc thực hiện
nghĩa vụ theo quy định tại Điều 11 của Thông tư này. Giá trị tài sản bảo đảm trong
trường hợp này là mức giá của lần hạ giá cuối cùng, trừ trường hợp các bên có thỏa
thuận khác.
2. Việc bán tài sản bảo đảm phải được thực hiện theo quy định của Bộ luật
Dân sự năm 2005 và các văn bản quy phạm pháp luật khác có liên quan. Bên nhận
bảo đảm phải bồi thường thiệt hại nếu có hành vi trái pháp luật, gây thiệt hại cho
chủ sở hữu tài sản, người có quyền, lợi ích liên quan đến tài sản bảo đảm trong quá
trình bán tài sản bảo đảm.
#
Điều 11. Nhận chính tài sản bảo đảm để thay thế cho việc thực hiện nghĩa
vụ của bên bảo đảm
Trong trường hợp bên bảo đảm và bên nhận bảo đảm có thỏa thuận về việc xử
lý tài sản bảo đảm theo phương thức nhận chính tài sản bảo đảm để thay thế cho
việc thực hiện nghĩa vụ của bên bảo đảm thì thực hiện như sau:
1. Việc xác định giá trị của tài sản bảo đảm được thực hiện theo quy định tại
điểm a khoản 1 Điều 10 của Thông tư này.
2. Trường hợp tài sản bảo đảm theo quy định của pháp luật phải đăng ký quyền
sở hữu, quyền sử dụng, sau khi xử lý tài sản bảo đảm, bên nhận bảo đảm có trách
nhiệm nộp hồ sơ chuyển quyền sở hữu, quyền sử dụng theo quy định tại khoản 1
và khoản 2 Điều 12 của Thông tư này. Hợp đồng bảo đảm hoặc văn bản thỏa thuận
khác về việc nhận chính tài sản bảo đảm để thay thế cho việc thực hiện nghĩa vụ của
bên bảo đảm được sử dụng thay thế cho hợp đồng, giấy tờ, tài liệu chuyển quyền sở
hữu, quyền sử dụng tài sản bảo đảm.
3. Trường hợp tài sản bảo đảm theo quy định của pháp luật không phải đăng
ký quyền sở hữu, quyền sử dụng, sau khi xử lý tài sản bảo đảm, bên nhận bảo
đảm có quyền sở hữu đối với tài sản đó theo quy định tại khoản 3 Điều 12 của
Thông tư này.
4. Giá trị của tài sản bảo đảm được bù trừ vào số tiền vay, tiền lãi phát sinh từ
hợp đồng tín dụng và các chi phí hợp lý khác theo quy định của pháp luật. Bên bảo
đảm được nhận số tiền còn lại sau khi đã thanh toán đầy đủ nghĩa vụ cho bên nhận
bảo đảm.
14 CÔNG BÁO/Số 639 + 640/Ngày 03-7-2014
Trường hợp giá trị của tài sản bảo đảm không đủ để thanh toán giá trị nghĩa vụ
thì bên bảo đảm có trách nhiệm hoàn trả số tiền còn thiếu cho bên nhận bảo đảm
nếu bên bảo đảm đồng thời là bên có nghĩa vụ được bảo đảm hoặc bên có nghĩa vụ
được bảo đảm phải hoàn trả số tiền còn thiếu cho bên nhận bảo đảm nếu bên bảo
đảm không đồng thời là bên có nghĩa vụ được bảo đảm, trừ trường hợp các bên có
thỏa thuận khác.
5. Trường hợp bên nhận bảo đảm nhận chính tài sản bảo đảm nhưng không
thuộc đối tượng được xác lập quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản theo quy định
của pháp luật thì bên bảo đảm và bên nhận bảo đảm có quyền thỏa thuận lựa chọn
phương thức xử lý tài sản bảo đảm khác đã được quy định tại Điều 59 Nghị định
số 163/2006/NĐ-CP. Nội dung thỏa thuận của các bên có thể lập thành văn bản
riêng hoặc ghi trong hợp đồng bảo đảm.
#
Điều 12. Thủ tục chuyển quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản sau khi xử
lý tài sản bảo đảm
1. Hồ sơ, thủ tục chuyển quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản bảo đảm là
quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất sau khi xử lý được thực hiện theo quy
định của pháp luật đất đai.
2. Khi thực hiện thủ tục chuyển quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn
liền với đất quy định tại khoản 1 Điều này và các tài sản khác thuộc đối tượng phải
đăng ký quyền sở hữu, quyền lưu hành tài sản theo quy định của pháp luật thì tổ
chức, hộ gia đình, cá nhân nộp hợp đồng, giấy tờ hoặc tài liệu chứng minh việc
chuyển quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản, trừ trường hợp nhận chính tài sản bảo
đảm để thay thế cho việc thực hiện nghĩa vụ được bảo đảm quy định tại khoản 2
Điều 11 của Thông tư này.
Trong trường hợp bên bảo đảm không tự nguyện ký hợp đồng, giấy tờ, tài liệu
chứng minh việc chuyển quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản thì bên nhận bảo
đảm được quyền ký hợp đồng, giấy tờ, tài liệu đó nhưng trong hồ sơ đề nghị
chuyển quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản phải bổ sung một (01) bản chính hợp
đồng bảo đảm đã được công chứng, chứng thực theo quy định của pháp luật hoặc
một (01) bản sao hợp đồng bảo đảm được Ủy ban nhân dân cấp xã chứng thực, tổ
chức hành nghề công chứng cấp từ bản chính hoặc văn bản khác chứng minh có
thỏa thuận về việc bên nhận bảo đảm được quyền ký hợp đồng, giấy tờ, tài liệu
chuyển quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản bảo đảm.
3. Trong trường hợp tài sản không thuộc đối tượng đăng ký quyền sở hữu,
quyền sử dụng theo quy định của pháp luật thì bên mua, bên nhận chính tài sản có
quyền sở hữu tài sản theo quy định tại khoản 1 Điều 439 Bộ luật Dân sự năm 2005.
Hợp đồng bảo đảm hợp pháp và biên bản xử lý tài sản bảo đảm (nếu có) là giấy tờ
chứng minh việc xác lập quyền sở hữu tài sản của bên nhận bảo đảm.
4. Trong trường hợp xử lý tài sản hình thành trong tương lai mà tại thời điểm
xử lý tài sản đó đã hình thành và thuộc đối tượng phải đăng ký quyền sở hữu,
quyền sử dụng thì người mua tài sản bảo đảm nộp hồ sơ chuyển quyền sở hữu,
quyền sử dụng tài sản theo quy định tại khoản 1, khoản 2 Điều này và các quy định
khác có liên quan của pháp luật.
5. Việc chuyển quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản được thực hiện đồng
thời với việc xóa đăng ký giao dịch bảo đảm như sau:
a) Trong trường hợp có văn bản đồng ý của bên nhận bảo đảm thì bên bảo đảm có
quyền yêu cầu công chứng, chứng thực hợp đồng, giao dịch chuyển quyền sở hữu,
quyền sử dụng tài sản trước khi xóa đăng ký giao dịch bảo đảm đối với tài sản đó;
b) Hồ sơ đề nghị chỉnh lý biến động về người sử dụng đất, chủ sở hữu tài sản
bảo đảm được nộp đồng thời với hồ sơ yêu cầu xóa đăng ký giao dịch bảo đảm để
cơ quan có thẩm quyền đăng ký thực hiện việc chỉnh lý biến động đồng thời với
xóa đăng ký giao dịch bảo đảm theo thủ tục do pháp luật quy định.
6. Trong trường hợp tài sản thế chấp sau khi được đầu tư có sự thay đổi so với
mô tả trong hợp đồng thế chấp mà tài sản đó thuộc diện phải đăng ký quyền sử
dụng, quyền sở hữu theo quy định của pháp luật thì bên thế chấp có nghĩa vụ thực
hiện các thủ tục theo quy định của pháp luật để xác nhận sự thay đổi về hiện trạng
của tài sản thế chấp hoặc đăng ký biến động tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Sau thời hạn mười (10) ngày kể từ ngày tài sản thế chấp có sự thay đổi, nếu bên
thế chấp không thực hiện thủ tục xác nhận sự thay đổi về hiện trạng hoặc đăng ký
biến động tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền thì bên nhận thế chấp vẫn có quyền
xử lý tài sản thế chấp và thực hiện thủ tục xác nhận sự thay đổi hoặc đăng ký biến
động đồng thời với thủ tục đăng ký chuyển quyền sở hữu, quyền sử dụng sau khi
xử lý tài sản thế chấp.
7. Khi thực hiện thủ tục cấp lại, cấp đổi giấy đăng ký lưu hành phương tiện
hoặc chuyển quyền sở hữu phương tiện giao thông cơ giới đường bộ, đường thủy
nội địa đang được dùng để thế chấp, Cơ quan có thẩm quyền đăng ký lưu hành
phương tiện thực hiện trao đổi, cung cấp thông tin theo quy định tại Thông tư liên
tịch số 15/2013/TTLT-BTP-BGTVT-BTNMT-BCA ngày 5 tháng 11 năm 2013 của
Bộ Tư pháp, Bộ Giao thông vận tải, Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Công an
hướng dẫn việc trao đổi, cung cấp thông tin về tài sản bảo đảm giữa cơ quan đăng
ký giao dịch bảo đảm với tổ chức hành nghề công chứng, cơ quan thi hành án dân
sự và cơ quan đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng, quyền lưu hành tài sản.
#
PHẦN VĂN BẢN QUY PHẠM PHÁP LUẬT › Chương III. ĐIỀU KHOẢN THI HÀNH
Điều 13. Hiệu lực thi hành
Thông tư này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 22 tháng 7 năm 2014.
16 CÔNG BÁO/Số 639 + 640/Ngày 03-7-2014
#
Điều 14. Trách nhiệm thi hành
1. Bộ Tư pháp, Bộ Tài nguyên và Môi trường và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
có trách nhiệm tổ chức thực hiện các quy định tại Thông tư này.
2. Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chỉ đạo
Ủy ban nhân dân các cấp, cơ quan Công an và các cơ quan, tổ chức khác có liên quan
trong phạm vi quản lý của mình tích cực phối hợp, hỗ trợ bên nhận bảo đảm thực hiện
việc thu giữ, xử lý tài sản bảo đảm và nghiêm túc quán triệt, thi hành Thông tư này.
3. Bộ Tư pháp có trách nhiệm chủ trì theo dõi, tổng hợp, kiểm tra tình hình
thực hiện Thông tư này. Trong quá trình thực hiện, nếu có khó khăn, vướng mắc,
đề nghị cá nhân, tổ chức phản ánh kịp thời về Bộ Tư pháp, Bộ Tài nguyên và Môi
trường và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam để phối hợp nghiên cứu, giải quyết./.